Ankara Çayı Örneğinde Kentsel AlanlardakiAkarsuların Ekolojik Çerçevede İrdelenmesi

An Ecological Status Analysis of Urban Streams Using the Example of Ankara River

Özet

Hızlı, düzensiz ve doğanın arzından yararlanmak yerine doğayı tahrip eden kentleşme yaklaşımı nedeniyle kentlerde yer alan susistemlerinin yapısı değiştirilmekte, bozulmakta ve kentten koparılmaktadır. Bunun sonucunda; akarsu akış rejimi değişmekte,infiltrasyon azalmasıyla taşkın artmakta, yeraltı taban suyu seviyesi düşmekte, akarsu biyolojisi bozulmakta ve rekreasyoneldeğeri azalmaktadır. Bu çalışma ile Ankara Çayı örneğinde kent içinde baskıya maruz kalmış akarsuların fonksiyonlarınınsürdürülebilirliği için ekolojik yönden incelenip kentten koparılmış olan akarsuların doğaya ve kente yeniden kazandırılmasıhedeflenmiştir. Akarsu, ekolojik yönden su zonu ve kenar zonu olarak iki bölümde incelenmiştir. Su zonundaki değerlendirmekanal yapısı ve doğal akarsu yatağı incelenerek yapılmıştır. Kenar zonu ise kentsel yoğunluğa göre beş farklı bölgeye ayrılmış vealan kullanımlarının ekolojik göstergeler üzerindeki etkileri hesaplanmıştır. Arazi kullanımlarından yola çıkılarak gerçekleştirilensayısal değerlendirme ve kilit süreç analizleri, hızlı kentleşme ve yoğun tarımsal faaliyetler nedeniyle Ankara Çayı’nın niteliklerinindoğal fonksiyonlar bakımından yetersiz olduğunu ortaya koymuştur. Kısa dönem onarım planı için ekolojik potansiyel %21, uzundönem onarım planı için ise %65’dir. Sonuç olarak, Ankara Çayı’nın doğaya ve kente yeniden kazanımı için çevresel planlama veyönetim stratejileri ortaya konulmuştur.

Abstract

A consequence of erratic and rapid urbanization has been to destroy nature instead of taking advantage of it. This has meant that thestructure of water systems in urban areas has become degraded and detached from the city, which in turn has led to stream flow regimechanges, flood increases with infiltration decrease, groundwater level decreases, deterioration in stream biology and reduction inrecreational value. The aim of the study is to reemphasize, taking an ecological viewpoint, the sustainable value of the rivers, followingthe pressure they have undergone due to urbanization. In this reevaluation, the river was considered as having two components:a water zone and an edge zone, within which the evaluation channel structure and the natural riverbed in the water zone wereexamined. The edge zone was divided into five different regions, according to urban density, and the effects of the uses of the land interms of ecological indicators were calculated. Quantitative evaluation and key process analysis, based on land uses, have revealed thatrapid urbanization and intensive agricultural activities have had a detrimental effect on the ecological qualities of Ankara Stream.It has been determined that the ecological potential for recovery is 21% for the short-term restoration plan, and 65% for the long term restoration plan, and, as a result, environmental planning and management strategies have been introduced for the recovery ofAnkara River for the benefit of both the environment and the city.