Coğrafi İşaretli El Sanatı Ürünlerine MüzeografikBir Yaklaşım ve Ankara Örneği

A Museographic Approach to Geographical Indicated Handicrafts and Sample of Ankara

Özet

Somut ve somut olmayan kültürel mirasın; süreklilik, karşılıklı fayda ve pekiştirilme özelliklerinden hareketle bütüncül olarak korunmaları gerekmektedir. Savaş, göç, küreselleşme ve turizm gibi nedenler somut ve somut olmayan kültürel mirasın yok olmasıtehlikesini artırmaktadır. Bu bağlamda, somut ve somut olmayan kültürel mirası ender, ilginç ve ulusal bir durum olmaktançıkarıp, yöresel farklılıklar gösterebilen gündelik yaşamın ve yapılı çevrelerin her noktasında bulunan ve sürekli olarak yok olmatehlikesiyle karşı karşıya olan kültürel değerler olarak görmek gerekmektedir. Kültür varlıklarının korunması süreci, fiziksel olarakiyi koşulları sağlamanın yanında, kültür varlığının coğrafi ve sosyo-ekonomik anlamda bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerekliliğinide kapsamaktadır. Kültür varlığı ve mirasının coğrafi ve sosyoekonomik bütünlüğüne saygı gösterilmesi ve sürekliliğinin sağlanmasıiçin coğrafi işaret kavramı gündeme gelmiştir. Coğrafi işaret, el sanatları ürünlerinin korunmasını ve belli bir standartta üretimininsağlanmasını kolaylaştırır, diğer bölgelerde üretilen ürünlerle karışmasını önler ve yurt içinde ve yurt dışında ürünlerin kolaycatanıtılmasına olanak sağlar. Günümüzde geleneksel ve çağdaş yaklaşımlarla işlevlerini çeşitlendirmekte olan müzeler, sadecekültür varlıklarının toplanması, korunması, sergilenmesi ve eğitim amacıyla kullanılması bağlamlarında değil, aynı zamandaturistik açıdan tanınmalarını sağlayacak stratejilerin geliştirilmesi ve uygulanması süreçlerinde göz önünde olan kurumlardır.Müze, kültürel miras yönetiminde, coğrafi işaretli ürünlerin akademik bağlamda araştırılmasında ve halklara sosyal ve ekonomikgetiriler sağlanmasında önemli bir rol oynar. Müze, kültür sektöründe yaşanan gelişim ve değişimlerin birincil kaynağı ve kültürünsürdürülebilirliğine ilişkin denemelerin gerçekleştirilebileceği bir enstitüdür. Bu özelliğiyle kültürel mirasın sürdürülmesininanahtarıdır. Çalışmada, Türkiye’deki müzelerin; coğrafi işaretli ürünlerin sergilenmesi, yorumlanması, tanıtılması ve coğrafi işaretkavramı hakkında eğitim vermek amacıyla kullanımı konularındaki geleneksel ve çağdaş yaklaşımlar Ankara ili el sanatı ürünleriözelinde örneklendirilmiştir.

Abstract

It is important that tangible and intangible examples of cultural heritage be integrally preserved for reasons of continuity, mutualbenefit, and reinforcement. In recent years, highly significant factors such as war, migration, globalization, and tourism have revealedthe fragility of cultural heritage. It is therefore essential to recognize the value of cultural heritage as a national treasure that is able to highlight regional differences, but is under constant danger of extinction. In order for cultural heritage to be preserved, thegeographical and socio-economic integrity needs to be respected and benign physical conditions be provided. The main purpose ofdetermining the geographical indication (GI) is to protect local/ traditional products (agriculture, mines, handicrafts, and industrialproducts etc.). GI is a way of distinguishing between local products, and those produced domestically in other regions or importedfrom abroad. In terms of cultural heritage, there are three important aims of GI: preserving traditional knowledge and cultural values,supporting local products and rural development, and contributing to tourism. Museums today can be seen as being institutions thatare not only concerned with the preservation of cultural heritage for collecting, preserving, exhibiting, and training purposes, butalso in consideration of the development and implementation of strategies that will enable them to be valuable centers of tourism. Inthis study, the traditional and contemporary approaches of the exhibiting, researching, introducing, and teaching of geographicallyindicated products of museums in Turkey are examined, and the publicity, education and research activities that are implementedwith geographically indicated products are exemplified through the example of Ankara.