Kişisel Tanıklıklar Bağlamında Mekânsal Okumalar veDeğerlendirmeler: Bir Bellek Mekânı Olarak AnkaraSaraçoğlu Mahallesi

Spatial Readings in the Context of Individual Testimony and Evaluations: Ankara Saraçoğlu Neighbourhood as a Place of Memory

Özet

Mekân, literatürde belleği taşıyan, şekillendiren, dönüştüren, geliştiren önemli faktörlerden birisi olarak ele alınmıştır. Mekânsalyaşanmışlıklar, deneyimlerin zihinde oluşturduğu birikimler ve yaşantıya yansımaları; hem toplumsal belleğin hem de bireyselbelleğin oluşmasında etkin rol oynamaktadır. Bu çalışmada bellek, mekân ve kimlik ilişkileri üzerinden kişisel tanıklıklarabaşvurularak elde edilmiş mekânsal okumalar, veri ve bulgular analiz edilmiş ve çizim, tablolar aracılığıyla desteklenerekyorumlanmıştır. Makalenin evrenini Ankara Saraçoğlu (Namık Kemal) Mahallesi ve konutları oluşturmaktadır. Araştırmada kültür varlığı vebellek mekânı olarak ele alınan Saraçoğlu Mahallesi ve konutları; literatür taramaları, gözlemler ve hayatlarının bir dönemindebu mahallede, bu konutlarda yaşamış, ulaşılabilen kişilerin tanıklıkları bağlamında incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırmayöntemlerine başvurulmuş ancak tek bir nitel araştırma yöntemi seçimi yapılarak çalışma sınırlandırılmamış ve veri çeşitlemesiyapılmıştır. Çalışma neticesinde elde edilen değerlendirmeler bir yönüyle geçmişle ilişkilenirken, diğer yönüyle geleceğe açık,mekâna dair potansiyellerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada elde edilen en önemli sonuç; mahallenin yalnızca mimarive fiziksel yapım teknikleri kapsamında incelenemeyeceği, kullanıcılarının hatıralarında ve tüm yaşamlarında yer edinmiş bir bellekmekânı olmasıdır.

Abstract

Space is considered in the literature as having a significant influence on the formation and development of memory. In this context,spatial experiences and the accumulation of knowledge through experiences and reflections on life all play an active role in the generationof both social and individidual memory. In this study, spatial readings and other findings that were obtained by consulting individualtestimony of the relations between memory, space and identity were analyzed through drawings and tables.The study focuses on the houses of the Saraçoğlu (Namık Kemal) neighbourhood in Ankara. The neighbourhood is considered as beinga cultural property and a place of memory and is studied in the context of the literature by consideration of the place and the peoplewho lived there. A variety of qualitative research methods were used in the study, and the evaluations obtained were used to considerboth the past and to reveal future spatial potentials. The most significant result obtained in the study was that the neighbourhood canbe considered to be a place that exists in the memories and lives of the residents, and so cannot be examined by considering only thearchitecture.