Siyasal İdeolojiler Bağlamında Mekân İsimlendirmeleri:Ankara’daki Kültür Merkezleri Örneği

The Place of Names within the Context of Political Ideologies: The Case of Cultural Centers in Ankara

Özet

Mekân isimleri kültürlerin dışavurumudur ve toplumlar için bir kültürel temsil görevi görerek, aynı zamanda kültürel coğrafigörünümü de etkilemektedirler. İsimlendirme tercihleri ile kültürel bir tercih yapılmış olmakta ve o mekân söz konusu kültür ileözdeşleştirilmektedir. Bir mekânın isimlendirilmesi esasında onu kategorize etmek demektir. Bir kez isim verildikten sonra mekânınfiziki yapısı, mimarisi, içinde cereyan eden faaliyetler ile birlikte ismin kendisi de bir kültür üyesi olur, ayrı bir kimlik kazanır.İsimlendirme ile kültürel kimliğin inşası, yaşatılması ya da isim değişiklikleri ile inşa edilmiş bir kimliğin sönümlendirilmesi mümkünolabilmektedir. Kültür coğrafyasının diğer unsurları ile karşılaştırıldıklarında günlük hayat içerisinde sürekli tekrar edilmelerinedeniyle yer ve mekân isimleri kültürün yeniden inşasına önemli bir katkı sağlamaktadır. Kentsel belleğin istenmeyen kısımlarınınunutturulması, yerine başkalarının konulması genellikle sokak isimlendirmeleri üzerinden yapılmaktadır. Sokağa verilen isim ya dadeğiştirilen bir isim, bir anıyı unutturma ya da tarihin yeniden kurgulanmasına yardımcı olmaya hizmet edebilmektedir. Bu süreççoğunlukla yazında da cadde, sokak, bulvar ve meydan isimleri üzerinden “kentsel toponimi” başlığı altında analiz edilmektedir.Yer isimleri genel bir kavram olup sokak, cadde, bulvar, meydan, mahalle, park, okul, kültür merkezi gibi kamusal mekânı teşkileden yerlere verilen adları içermektedir. Bu çalışmada, yazındaki ana çalışmalardan farklı olarak yerel yönetimlerin hizmet alanıiçerisinde yer alan kültür merkezlerinin isimlendirme tercihleri üzerinden bir çözümleme yapılmaktadır. Bu yapılırken de LouisAlthusser’in devletin ideolojik aygıtları yaklaşımından faydalanılarak isimlendirme tercihlerinin kültürel kimliğin inşasında nederecede etkili olduğu araştırılmıştır. Çalışma kapsamında Ankara’nın merkez ilçelerindeki kültür merkezlerinin isim tercihleri ilesiyasal ideolojiler arasındaki ilişkiye bakılarak isim çözümlemesi yapılmıştır. Çalışma sonucunda kültür merkezi isimleri ile yerelyönetimlerin ideolojilerinin yeniden üretimi arasındaki ilişki ele alınmıştır.

Abstract

Place names are expressions of societies and cultures, and so also have an effect on cultural and geographical image. Cultural choices aremade during the naming process in which the named place becomes identified with the corresponding culture. In other words, naminga place is actually a form of categorization. Once the name is given, the name itself, along with the physical nature of the place, itsarchitecture, and the activities that take place there, gains a distinct cultural identity. It can therefore be said that it is possible, throughthe naming of a place, to either construct or repress identity. As the names of places are in common use, this form of cultural designation,when compared with other elements of cultural geography, can be seen to have an important role in the reconstruction of culture. Itis thus not surprising that the removal or the replacement of unwanted parts of urban memory usually occurs through the naming orrenaming of a place, and such a process can either cause an existing historical reality be forgotten, or a new one created.In the literature, the process of the naming of public spaces, such as streets, boulevards, neighborhoods, parks, schools, cultural centersand squares, is referred to as “urban toponymy,” Unlike the majority of the studies in the literature, this study focuses on the namingpreferences of local government cultural centers, and utilizes Louis Althusser’s ideological state apparatuses concept to investigate howinfluential naming is in the construction of cultural identity. The study analyzes the names of cultural centers in the central districts ofAnkara, and the relationship between name preferences and political ideologies. In the latter part of the study, the relationship betweenthe names of cultural centers and the reproduction of the ideologies of local governments is considered.