Ortaçağ’da Ulemânın İktidara Karşı Kullandığı Dil/Üslûb Örneği: Abdü’l-Kayyûm, “İmam Gazzâlî’nin Mektupları” Adlı Eserinin Değerlendirmesi

The Language / Style Example of the Ulama in the Middle Ages against Power: Abd al-Qayyum, The Evaluation of the Work "Imam Gazzali's Letters

Özet

mam Gazzâlî’nin Selçuklu hükümdarlarına, vezirlerine, veliahtlarına ve zamanının ilim insanlarınahitâben yazdığı mektupların toplandığı eser olan Abdü’l-Kayyûm tarafından hazırlanan İmamGazzâlî’nin Mektupları, ortaçağda ulemânın iktidara hitâben kullandığı dil ve üslûbu anlatmasıbakımından mühimdir. Eserde iktidara gönderilen mektuplarda, gününün yenileyicisi olan vezâlimlere boyun eğmeyi reddeden tam bir şuur yansıtılmaktadır. Bu mektuplar aynı zamanda,çağının olaylarını yansıtması bakımından da ilgi çekicidir. Gazzâlî’yi, Selçuklu hükümdarlarını,yetkililerini, kayırma, taraf tutma, adaletsizlik ve rüşvet gibi, o dönemde toplumun temel hastalıklarıkonusunda ikâz ettiği üslûbu incelendiği vakit bu mektuplara ilgi daha da artmaktadır. Tavsiyelerinisunarken âyet-i kerîmeler ve hadîs-i şerifler çerçevesinde hareket etmiştir. Bu çalışmada, iktidarakarşı kullanılacak dile örnek teşkil etmesi açısından Abdü’l-Kayyûm’un “İmam Gazzâlî’ninMektupları” adlı bu eserinin uslûbî değerlendirmesi yapılmıştır.

Abstract

Imam Gazzâlî's Letters of Imam Gazzâlî written by Abd al-Kayyûm, the work of Imam Gazzâlî's writings written to the Seljuk rulers, viziers, crown prince, and the scholars of time, are important in terms of the language and style used in the Middle Ages by the ruler. The letter in the work reflects a complete consciousness of refusing to bow to the zâlims, who are the renewers of the day. At the same time, these letters are also interesting in terms of reflecting the events of the time. Gazzâlî, Seljuk rulers, officials, such as favoritism, sides, injustice and bribery, at that time in the style of the basic diseases of society at that time when examined the interest in these letters is growing more and more interest. While presenting his recommendations, he has benefited much from verses and hadiths. In this declaration to be prepared by my person, the evaluation of the article named "Imam Gazzâlî's Letters" by Abd al-Kayyûm will be made in terms of constituting an example to the language to be used against power.