Geçmişten Günümüze Özel Gereksinimli Olma ve Zihin Yetersizliği: Dünya’da ve Türkiye’de Kavramların Evrimi

Special Needs and Intellectual and Developmental Disability from Pass to Present: The Evolution of Terminologies in the World and Turkey

Özet

Bireysel farklılıklar incelenmeye başladığından beri özel gereksinimi olan bireyleri tanımlamada, yaşanı- lan dönemin sosyokültürel, ekonomik, siyasi özellikleri ve dünyada yaşanan teknolojik ve bilimsel gelişmelere paralel olarak çeşitli kavramları gündeme getirilmiş- tir. Bu bireyler ilk olarak alanyazında "anormal çocuk" olarak adlandırılmışlardır. Günümüzde ise, "özel gereksinimi olan birey" terimi bu bireyleri tanımlamada kullanılmaktadır. Dünya tarihinde önemli bir role sahip olan sosyal olaylar zihin yetersizliği olan bireylere ilişkin bakış açısının ve bu bireyleri tanımlamada kullanılan terimlerin de- ğişmesinde etkin rol oynamıştır. Zihin yetersizliği olan bireyleri tanımlamak üzere Amerika'da 1876 yılında "zeka eksikliği" terimine vurgu yaparak Amerikan Zeka Eksikliği Birliği (American Association Mental Deficiency) (AAMD) adıyla bir birlik kurulmuştur. Günümüzde, Amerikan Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler Birliği (American Association Intellectual Developmental Disabilities) (AAIDD) (2012) ve Amerikan Psikiyatri İstatiksel Tanılama Birliği (The American Psychiatric Association's Diagnostic and Statistical Manual (DSM-V) (2013) "zihinsel gelişim bozukluğu (intellectual developmental disabilty)" terimini kullanmayı tercih etmektedir. Bu çalışmanın amacı, uzun bir geçmişe sahip, özel gereksinimi olan ve zihin yetersizliği olan bireylerle ilgili var olan bilgileri analiz etmek, sosyal olayların ve politikaların bu bireylerin tanımlanmasını nasıl etkilediğini incelemek ve tarihten günümüze dünya ve Türkiye'de alanyazında yer alan kavram çeşitliliğine açıklama getirmek ve güncel olan terimlere vurgu yapmaktır.

Abstract

Since the individual differences were examined toidentify individuals with special needs, various termshave been raised in parallel with sosiocultural, economicand political characters of present era and technologicand scientific developments in the world. Theseindividuals were named as “abnormal child” in the firstliterature. Nowadays, the term has been replaced with“individual with special needs” .Social events, which had important roles on the historyof the world, cause the change in the perspectives aboutthe individuals with intellectual and developmental disabilityas well as the terms to define those individuals.In that sense, with an emphasis on the term “mentaldeficiency”, a committee was established in the name ofAmerican Association of Mental Deficiency (AAMD)in America in 1876. However, in the present days, theAAIDD (2012) and The American Psychiatric AssociationDiagnostic and Statistical Manual (DSM-V)(2013) prefer to use the term “intellectual developmentaldisability”.The purpose of this study is to analyze the knowledgeabout individual with special needs and individualswho have differences in intellectual functioning, whichhas been emerged in the literature so far, also to explainhow social events and the policies influence definingof those individuals in Turkey and to clarify the diversityof terms in the world from past to the present in theliterature and to emphasize the current terms.