Reçete edilen psikoaktif ilaçların kötüye kullanılması

Özet

Amaç: Psikoaktif ilaçların kötüye kullanılması ve bağımlılığı dünyada giderek artan bir sorun haline gelmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 188/6. maddesinde ‘Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da madde hükümleri uygulanır. Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.’ denilerek bu tür ilaçların suiistimali halinde uyuşturucu madde kapsamında değerlendirileceklerini müeyyide altına almıştır. Bu çalışmada Türkiye’deki suiistimal edilen ve adli makamlara yansıyan psikoaktif etkili ilaç olgularının çeşitleri ve sıklıklarının araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu’nda 01.01.2012-01.01.2019 tarihleri arasında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 188/6. maddesi kapsamında değerlendirilen dosyalar incelenmiştir. Dosyalar suiistimal edilen ilaçların dağılımları, bu ilaçlarla birlikte saptanan diğer uyuşturucu maddeler, ilaç formları ve miktarları yönüyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada 1710 rapor incelenmiştir. En sık kötüye kullanılan ilaç gurubu benzodiyazepinler olup bu grubun en sık kötüye kullanılan üyeleri ise sıklık sırası ile klonazepam, diyazepam ve alprazolam olmuştur. Pregabalin, gabapentin, buprenorfin ve ketiyapin suiistimal sıklığı açısından ilk sıralarda yer alan diğer ilaçlar olmuştur. İlaçlarla birlikte en sık saptanan uyuşturucu maddeler esrar, sentetik kannabinoidler ve metilendioksimetamfetamindir. Olay yerlerinde ve şüpheliler üzerinde en fazla buprenorfin ve pregabalin saptanmıştır. Biyolojik örneklerde ise en fazla gabapentin saptanmıştır. Tartışma: Elde edilen verilere göre, kötüye kullanılan ilaç profillerinin zaman içinde değişim gösterebildiği ve bu değişimlerin yurtdışı akımlardan etkilenebildiği söylenebilir. İlaçların kötüye kullanılmasını azaltmak için, psikoaktif ilaç reçetelerinin daha sıkı kontrol edilmesi, klinisyenlerin kötüye kullanılma olasılığı olan ilaçların endikasyon, doz ve kullanım takibi açısından daha dikkatli olmaları, hastaların tıbbi özgeçmişlerinin ayrıntılı olarak sorgulanması, bağımlılık potansiyeli olan ilaçlar konusunda hastaların bilgilendirilmesi, bu ilaçları reçeteyle alıp sokakta satan kişiler üzerindeki cezaların artırılması, psikoaktif ilaçlara bağlı toksisite ve ölüm verilerinin belirlenmesi ve izlenmesi uyuşturucu ile bilimsel temelli mücadele açısından önem taşımaktadır. (Anadolu Psikiyatri Derg 2020; 21(2):195-202)

Abstract

Objective: The abuse of psychoactive drugs and addiction to them have been a growing problem in the world.Article 188/6 of the Turkish Criminal Code numbered 5237 states ‘The provisions of this article shall apply to anysubstance whose production is subject to the approval of official authorities or whose sales is subject to theprescription issued by the authorized physician, and to other substances causes a narcotic or stimulant effect.However, the imposed penalty can be reduced to half.’ and warrants a penalty, indicating that such drugs will beconsidered in the context of ‘narcotic drugs’ in case of an abuse. The aim of this study was to investigate the typesand frequency of psychoactive drug abuse cases which reflected to the judicial authorities in Turkey. Methods: Thefiles that have been examined by the 5th Specialization Committee of the Turkish Council of Forensic Medicinebetween January 01st 2012 and January 01st 2019, within the scope of Article 188/6 of the Turkish Criminal Codenumbered 5237, were reviewed in this study. The files were evaluated in respect to the distribution of the abuseddrugs, other narcotic substances detected with these drugs, drug forms and quantities. Results: A total of 1710reports were examined in the study. The most frequently abused drug group was benzodiazepines, and the mostfrequently abused members were clonazepam, diazepam and alprazolam. Pregabalin, gabapentin, buprenorphineand quetiapine were the other drugs that took the first place in terms of abuse frequency. The most common narcotic substances detected with drugs were cannabis, synthetic cannabinoids and methylenedioxymethamphetamine.Buprenorphine and pregabalin were the most seized drugs at the crime scenes and on the suspects. Gabapentinwas the one encountered most in the biological samples. Discussion: In the light of the data obtained, it can besaid that the abused drug profiles may change over time and these changes may be affected by foreign currents.In order to reduce drug abuse, strict follow-up of psychoactive drug prescriptions, attention of the clinicians to the indications, dosage and usage of the drugs that may be abused, a detailed medical investigation of the patients’medical histories, briefing of the patients about the drugs with the potential for addiction, increasing the penaltieson the persons who possess such drugs by prescription and then sell them on the streets, and detection andmonitoring of the toxicity and death data related to psychoactive drugs are essential in fighting against drugs on a scientific basis. (Anatolian Journal of Psychiatry 2020; 21(2):195-202)