Türkiye'de iki yüzeyli alet içeren kültürlerin dağılımı

Özet

Türkiye'nin Anadolu yarımadasında iki yüzeyli alet kültürlerinin dağılımı yoğun bir şekilde görülür. Bu yarımada Afrika, Asya ve Avrupa arasındaki coğrafık pozisyon nedeniyle özel bir öneme sahiptir. İki yüzeyli aletler Anadolu'nun tüm bölgelerinde bulunmaktadır. Fakat in sutu buluntular oldukça nadirdir. Kılıç Kökten tarafından Karain Mağarası dolguları içinde birkaç iki yüzeyli alet bulunmuştur. Ayrıca, Orta Anadolu'da Kaletepe Deresi 3 ve Güneydoğu Anadolu'da Şehremuz Tepe, iki yüzeyli aletleri stratigrafik olarak dolguları içinde veren diğer siderdir. Şüphesiz Güneydoğu Anadolu, iki yüzeyli aletler açısından en zengin bölgedir. Bu bölgede özellikle Fırat ve Dicle havzalarında yer alan ve iki yüzeyli alet içeren çok sayıda açık hava siti, yapılan sistemli yüzey araştırmalarıyla ortaya konmuştur. Levant koridorunun kuzeyinde yer alan Hatay, iki yüzeyli alet içeren çok sayıda açık hava sitine sahiptir. Gerek bu durum, gerekse Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki iki yüzeyli aletlerin bolluğu, iki yüzeyli alet kültürlerinin, Levant koridorunu takip ederek Hatay'a (Anadolu) ulaşan Homo erectusâ.t tarafından bu bölgeye getirildiğini göstermektedir. Diğer yandan Avrupa kıtasında yer alan Trakya, iki yüzeyli alet kültürleri göz önünde bulundurulduğunda Anadolu'dan tamamen farklıdır. Trakya'da yontuk çakıl endüstrisi bulunmasına rağmen iki yüzeyliler yoktur. İstanbul Boğazı'nın doğusuna kadar iki yüzeyli aletlerin dağılımı, Trakya hariç Anadolu yarımadasının tamamının Movius çizgisi içinde kalması gerektiğini göstermektedir.

Abstract

The distribution of hand-axe cultures can densely be seen in the Anatolia peninsula where the biggest part of Turkey. This peninsula has a special importance with its geographic position amongst Africa, Asia and Europe. Hand-axes have been found out in each regions of Anatolia. But in situ findings are very rare. Few hand-axes are found by İ. K. Kökten in Karain cave. In addition to this, Kaletepe Deresi 3 in the Central Anatolia and Şehremuz Tepe in the South-East Anatolia are the other sites that yield hand-axes stratigraphically. Undoubtedly, the Southeastern Anatolia is very rich region due to the high amount of hand-axes in number. In this region, especially both in Euphrates and Tigris Basin a lot of open air sites that including hand-axes have shed light upon by a serious of archaeological survey. Hatay which is located at the north direction of the Levant Corridor has lots of open air sites that include hand-axes. This situation and abundance of hand-axes in the Southeastern Anatolia are considered that the bifaces may be brought this region by Homo erectus who came in Hatay (Anatolia) by following the Levant Corridor. On the contrary, The Thrace where located at Europe is completely different than Anatolia taken the hand-axe cultures into consideration. Lithic industries with chopper and chopping-tools exist in Thrace, but hand-axes. The extension of hand-axes towards to the east of Bosphorus indicated that all of the Anatolian Peninsula must be accepted in Movius Line, except Thrace.