Erken Tunç Çağı'nda Batı ve Orta Anadolu kültrel ilişkileri ışığında depas ve tankard türü kaplar

Depas and tankard type vessels in the light of the cultural relations of Western and Central Anatolia in Early Bronze Age

Özet

Seramik kaplar bir kültürün en önemli unsurudur. Kolay taklit edilmesi ve taşınabilmesi bakımından kültürel ilişkileri en iyi yansıtan malzeme grubudur. Erken Tunç Çağı boyunca çeşitli seramik kültürleri hem Batı hem de Orta Anadolu'da gelişmiştir. Söz konusu yerel özellikteki seramikler, ticaret ve kültürel ilişkiler sonucunda asıl dağılım alanından daha geniş bir coğrafyada depas ve tankard gibi moda bir kap şekliyle ortaya çıkmıştır. Bu makale Erken Tunç Çağı'nda Batı ve Orta Anadolu kültürel ilişkileri bakımından depas ve tankard türü kapları içermektedir. Bu tür kaplar Ege Dünyası, Balkanlar, Anadolu ve Suriye'ye kadar uzanan geniş coğrafyada ortaya çıkmaktadır. Batı Anadolu kökenli olarak bilinen depas ve tankard türü kaplar bölgesel özellikleri bakımından çeşitli tiplere ayrılmaktadır. Söz konusu kaplar Batı ve Orta Anadolu'da ortak içme kültürünü göstermektedir. Bu makalede depas'hı dört ana tip ve tankardhü iki ana tip altında incelenmiştir. Batı Anadolu'da Pisidya ve Kuzeybatı Anadolu olmak üzere iki ana üretim merkezi bilinmektedir. Sonuç olarak; Batı ve Orta Anadolu'da ele geçen depas ve tankardhnn üretim merkezleri, yerel veya ithal örnekleri kültürel bağlantıları göstermektedir. Bati Anadolu'daki üretim merkezlerinden Pisidya Bölgesi Orta Anadolu'nun güneyini, Kuzeybatı Anadolu üretim merkezi ise Orta Anadolu'nun kuzeyini yoğun bir şekilde etkilemiştir. Bu kültürel bağlantılar Orta Anadolu'nun güneyinde mimari ve küçük eserlerde görülürken; Orta Anadolu'nun kuzeyinde ise sadece küçük eserler de görülmektedir. ETÇ II-III boyunca depas ve tankardha kolay taşınabilir olmaları nedeniyle ticari faaüyederle veya yerel atölyeler arasındaki bağlantılarla yayılmış olmalıdır.

Abstract

Pottery is one of the most important components of a culture. With easy imitation and transport potential, it is also the best indicator of cultural relations. Throughout the Early Bronze Age various ceramic cultures are developed both in Western and Central Anatolia. As a result of trade and cultural relations, the local characteristic ceramics such as depas and tankard begin to be seen in a wider geographical area than their original distribution. This article investigates depas and tankard type of vessels in regard to Western and Central Anatolian cultural relations in the Early Bronze Age. These pottery forms appear in a wide geography of the Aegean world, the Balkans, Anatolia and Syria. Depas and tankard type of vessels, which are known to be of Western Anatolian origin, divide into various types according to their regional characteristics. The vessels show a common drinking culture in Western and Central Anatolia. In this article four main types of depa and two main types for tankards are analyzed. There are two known main production centers, Pisidia in South Western Anatolia, and Northwest Anatolia. As a result, local or imported depa and tankards that are found in Western and Central Anatolia show the cultural connections with their production centers. South Central Anatolia was greatly influenced by the production center of Pisidia in South Western Anatolia, whereas North Central Anatolia was influenced by the production center in Northwest Anatolia. These cultural connections are also evident from architecture and small finds in South Central Anatolia, whereas in North Central Anatolia, it is observed only in the small finds. Throughout the EBA II and III periods, depa and tankards must have 'spread due to their easy transport for trade activities or through the connections between local workshops.