ALEVİ-BEKTAŞİ SÖZLÜ KÜLTÜRÜNDEN DERLENEN BİR ETİYOLOJİK ANLATI ÜZERİNE “NEDEN BALIĞA ÖLMEDEN BIÇAK VURULMAZ?”

ABOUT A ETIOLOGICAL NARRATIVE COMPILED FROM THE ORAL CULTURE OF ALAWI-BEKTASHI “WHY ISN’T FISH KNIFED BEFORE DYING”

Özet

Herhangi bir canlının ya da nesnenin oluşumu, şekil özelliklerini alışı gibi konularda teşekkül eden etiyolojik anlatılar, Türk sözlü belleğinde önemli bir yere sahiptir. Etiyolojik anlatılarda izah edilmeye çalışılan hususlar, bazı halk inanış ve uygulamalarında örtülü bir şekilde de olsa yansımasını bulmuştur. Etiyolojik anlatılara dayanan bazı halk inanış ve uygulamaları, günümüz insanı tarafından bilinçli ya da bilinçsiz olarak yaşatılmaya devam edilmektedir Bu çalışmada mit ve efsane türü bağ- lamında ortaya çıkan etiyolojik anlatılar hakkında bilgi verildikten sonra Giresun İli Şebinkarahisar İlçesi Tokluağıl köyünden derlenen balıkla ilgili bir etiyolojik anlatı sunulacaktır. Tokluağıl köyünden derlenen metinden hareketle balıkla ilgili olarak gü- nümüzde de devam eden halk inanış ve uygulamalarının yorumlanmaya çalışılacağı bu çalışmanın verileri, yazılı kaynaklardan yararlanma ve alan araştırması yöntemleri kullanılarak toplanmıştır.

Abstract

Etiological narratives, which are formed in the topic of formation of any live or object, taking the characteristics of shape, have an important place at Turkish oral memory. The points that tried to be explained in etiological narratives, have found its reflection at some folk beliefs and practices, even if in a concealed manner. Some folk beliefs and practices that based on the etiological narratives are continued to be alive consciously or unconsciously by today’s humanitarian.In this study, after informing about etiological narratives that coming out in context of myth and legend types, an etiological narrative about fish collected from Tokluağıl Village of Şebinkarahisar District of Giresun City, is going to be presented. The datum of this study, which will be tried to being commented of folk beliefs and practices going on today about fish on the text of motion compiled from Tokluağıl Village, have been collected by using the methods of benefitting from written sources and field research