ANADOLU’NUN MANEVİ ÖNDERLERİNDEN BİR EREN: AHİ MAHMUD VELİ (KEÇECİ BABA)

Özet

Ahi Mahmud Veli, bugün yaygın kullanılan adıyla Keçeci Baba Anadolu'nun önemli manevi önderlerinden birisidir. 13. yüzyılda Anadolu'ya Horasan'dan gelen ve Ahiliğin son temsilcilerinden olan Ahi Mahmud, ilk dönemlerde Kazabad'a bağlı Fakihler adıyla bilinen ve 19. yüzyılda Keçeci Baba adıyla anılan köyde bir zaviye kurmuştur. Bu zaviye Osmanlılar döneminde uzun süre varlığını sürdürmüştür. Zamanla bu zaviye ve çevresinde onun oluşturduğu ocak etrafında kökleri Orta Asya'ya dayanan bir kültür dünyası şekillenmiş ve bazı eklemelerle günümüze kadar gelmiştir. Keçeci Baba hakkında şimdiye değin bazı derleme ve akademik çalışmalar yapılmıştır. Derleme çalışmalar daha çok sözlü kültür ögelerini temel almıştır. Akademik çalışmalar ise derleme çalışmalara ek olarak birtakım arşiv belgelerine dayanmıştır. Bu çalışma, ilk olarak, köy merkezli sözlü tanıklara yer vererek Keçeci Baba'yı ve onun izinden gidenleri merkezinden gözlemlemeyi amaç edinmiştir. İkinci olarak, Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'ndeki belgeleri kullanarak Keçeci Baba, zaviyesi ve köyü hakkında mevcut bilgilere yeni bilgiler kazandırmaya gayret etmiştir. Çalışma sırasında karşıla- şılan başlıca zorluk Keçeci Baba Vakfı'nın vakfiyesinin bulunamaması ve velayetnamesinin yayımlanmamış olmasıdır. Bu durum çalışma sırasında bazı meselelerin daha net anlatılmasını zorlaştırmıştır. Çalışma bütün bu yönleriyle Keçeci Baba'yı ve köyünü sözlü ve yazılı kaynaklar eşliğinde aydınlatmaya yönelik bir denemedir. Keçeci Baba köyünün tarihsel gelişimi, günümüz insanlarının Keçeci Baba'yı daha çok tanıması ve köydeki mevkilerin ve bunlarla ilgili inanışların derlenmesi temelli yazdıklarımız ise günümüzde var olan kültür ögelerinin geleceğe taşınmasına katkı sağlamaya çalışmaktadır.

Abstract

Ahi Mahmud Veli with his commonly used name Keçeci Baba was one of the important spiritual leaders of Anatolia. Ahi Mahmud who was one of the last representatives of Ahi order and came from Khorasan to Anatolia in 13th century, found a zawiya in a village which was known as Fakihler connected to district (kaza) of Kazabad early on that times and called Keçeci Baba in 19th century. This zawiya carried on for a long time in Ottoman period. A cultural environment that had its origins from Middle Asia was shaped by time around this zawiya and organization made by it and survived until today with some extensions. Until now some collected studies and academic researches were prepared about Keçeci Baba. In one hand, collected studies based mostly on oral cultural elements. On the other hand, academic researches were based on some archive documents in addition to collected studies. First, this work aimed to observe Keçeci Baba and followers of him in their centre by including oral witnesses that were village based. Secondly, this work tried to gain new information about Keçeci Baba, his zawiya and village in addition to existing information by using the documents in the Ottoman Archives of the Prime Ministry of Turkish Republic, the archives of general directorate of land registry and cadastre, the archives of general directorate of foundations. The primary difficulties faced during this work were that Keçeci Baba Foundation’s not having foundation certificate charter and its the certificate of authority’s (velayetname) not being published. This condition made it difficult to clarify some issues during the study. In all its parts, this work is an article aimed at clarifying Keçeci Baba and his village with oral and written documents. On the other hand, what we have written about the historical development of Keçeci Baba village and about to know people Keçeci Baba today more, positions in the village and collecting the beliefs related to these positions try to make contribution to carrying the cultural elements existing in our day to the future.