Doğu Batı Arasında İki Mütereddit: Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay

Between East and the West Two Ambivalent Figures: Ahmet Hamdi Tanpınar and Oğuz Atay

Özet

Bu makale edebiyatımızın çok tartışılan iki yazarı olan Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay'ın geçmiş ile bugün veya daha doğru bir ifadeyle gelenek ile modernlik arasındaki kırılmayı nasıl ele aldıkları sorusuna cevap aramaktadır. Atay ve Tanpınar Türk edebiyatında Doğu-Batı meselesinde alışılagelen yaklaşımları sorgulayarak ve aşarak; yeni bir perspektif getirdiler. Her iki yazarın Türk edebi geleneği içerisindeki ayırt edici özelliği geçmiş ve bugün arasındaki kırılmanın giderilmez bir kopukluk doğurduğunun farkında olmaları ve bu kopukluğun yarattığı durumları kimi zaman hüzünle kimi zaman da ironiyle işleyerek edebi yaratıcılıklarının beslendiği bir kaynak haline dönüştürebilmeleridir. Onlar hep bir endişe kaynağı olan bu kopukluğu aşmayı amaçlamazlar. Geleneğe dönülemeyeceğinin farkındadırlar. Modern olanı tereddütsüz benimsemenin getireceği yüzeyselliği ve yarattığı kimlik kaybını ise reddederler. Tam da bu yüzden bu mütereddit hali yeni bir kararlılık haline getirip bu konuda yeni bir hesaplaşma biçimi önerirler. O güne kadar sentez fikriyle aşılmaya çalışılan Doğu-Batı meselesi artık onların romanlarında çözüm getirilmesi gereken bir mesele değil; edebiyatlarına hakiki bir ses kazandıran bir güce dönüşür. Makale hazırlanırken, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay'ın Doğu-Batı ilişkisini ele alışları incelenmiş ve her iki yazarın kimlik ve medeniyet anlayışı saptanmıştır. Bu saptamadan sonra, bu yazarların kimlik ve medeniyet anlayışlarındaki benzerlikleri ve farklılıkları makalede gösterilmiştir.

Abstract

This article explores the question of how two highly controversial writers of Turkish literature approach the rupture between the past and the present, or more precisely, between tradition and PRGHUQLW $WD DQG 7DQSıQDU EURXJKW D QHZ SHUVSHFWLYH WR 7XUNLVK OLWHUature by questioning and overcoming the usual approaches to the East-West issue. What distinguishes them in the Turkish literary tradition is the awareness that the rupture between the past and the present creates an unbridgeable gap and the way they handle the symptoms of this gap at times with sorrow, at times with irony, transforming it into the resource that their literary ingenuity draws upon. They do not aim to move beyond the void which is a continuous source of anxiety. They are aware of the impossibility of going back to tradition. They also reject the superficiality and lack of identity brought on by identifying without hesitation with the modern. That is precisely why they transform their ambivalence into a new consistency, suggesting another form of confrontation. The East-West divide is not a problem to be resolved in their novels. Formerly a matter to be overcome through the idea of synthesis, this issue becomes the power that gives their literature a genuine voice. In the process of the article SUHSDUDWLRQ $KPHW +DPGL 7DQSıQDU DQG 2ğX] $WD¶V WUHDWPHQW of the relationship between the East and the West was thoroughly researched and their approaches to the concepts of identity and civilization were determined. Following this, the similarities and differences between the two authors' conceptions of identity and civilization are presented in this article.