Meta Fetişizmi: Latourcu Bir Okuma Denemesi

Özet

Bu makale Marx'ın meta fetişizmi analizinin Latourcu bir okumasını önermektedir. Metin, kendi eserleri üzerinden Latour'un metodolojik pozisyonunu tanımlamak üzere dört nitelik belirlemektedir: bağlılık olarak gerçeklik; insan olan ile insan olmayanın ayrılmazlığı; aktantlara odaklanma; (karşı-) program olarak gerçeklik. Metinde, Latour'un Pandora'nın Umudu (Pandora's Hope) eserinde Marx'ın da dâhil olduğu ve put kırıcılar olarak adlandırdığı filozoflara ve tarihsel kişiliklere yönelttiği eleştiriler soru formunda Marx'a yöneltilmektedir: (1) Meta fetişin karşılık geldiği şey bir hiçlikten mi ibarettir? Marx meta fetişi, emeğimizi yanlış bir şekilde yansıttığımız boş bir ekran olarak mı değerlendirir? (2) Emek gücü bütün yanılsamaları kırabilecek bir çekiç midir? (3) Marx fetişe safça inanan insanların olduğuna safça inanan bir put kırıcı mıdır? (4) Meta fetiş yanlış bir hedef midir? Makale Marx'a yöneltilen bu soruları Latour'un metodolojik pozisyonunu tanımlamak için belirlenen dört nitelik üzerinden cevaplandırmaya çalışmaktadır. Bu analiz bir yandan meta fetişin Latourcu bir çözümlemesini yaparken, Marx'ın kendi meta fetişi analizinde hali hazırda var olan faktişist özellikleri açığa çıkarmayı hedeflemektedir

Abstract

This paper offers a Latourean reading of Marx’s analysis of commodity fetishism. From the works of Latour, this paper determines four characteristics of his methodological position: reality as attachment; the inseparability of humans and non-humans; the focus on actants; and the (anti)programmatic nature of reality. Following these characteristics, this analysis produces hypothetical, yet theoretically loaded answers to the questions of Latour as to whether, for Marx, the commodity fetish is nothing in itself; whether labour power is an absolute ‘hammer’; whether there are naïve believers in the fetish; and whether the commodity fetish is the wrong target. While producing a Latourean analysis of commodity fetishism, this paper simultaneously demonstrates that Marx’s position already carries factish-ist traces