Türk ve Dünya Mitolojilerinde Sirius Kültü

Özet

Yaratılışından itibaren insanoğlu, varoluşunu ve evreni anlayabilmek adına sürekli gözlemde bulunmuştur. Gökyüzü, onun gözlem yapabilmesi ve bir şeyleri anlamlandırabilmesi için sonsuz bir kaynak oluşturmuştur. Birtakım benzetmeler ile başarılı tespitler, önemli hesaplamalar yapan insan toplulukları, var oldukları dönemin en büyük medeniyetlerini kurmaya da vâkıf olmuştur. Sirius Takımyıldızı, medeniyetlerin gökyüzü ile ilgili benzetmelerine, anlatmalarına ve hesaplamalarına en çok konu olan yıldızlardandır. Bu çift yıldıza medeniyetler gizemli bir şekilde önem vermiştir. Bu makale, bu gizemin ortaya konulması ve Türklerin de bu gizeme sahip anlatmalarının tespit edilip değerlendirilmesi ile ilgilidir. Siriusyen kültür için önemli semboller olan gök tanrı, ışık, yıldız, ok ve yay ile kurt ve köpek unsurları, dünya mitolojilerinde ve Türk mitolojisinde paralellik gösteren örnekleri ile bu makalede ele alınmıştır. Dünya mitolojisi kapsamında Sirius'u işaret eden Eski Mısır, Hellen, Mezopotamya, Çin ve Hint mitlerine; Türk mitolojisi kapsamında ise Sirius ile ilgili olabileceği düşünülen Türk destan, efsane, masal vb. halk anlatılarına yer verilmiştir.

Abstract

Since creation, mankind has been constantly observing in order to understand its own existence and that of the universe. The sky has provided an endless source for them to be able to observe and understand their surroundings. Human societies made successful discoveries and made crucial calculations employing metaphors and, in consequence, they managed to establish the greatest civilizations of the time. The constellation of Sirius is one of the constellations that has always been a primary subject of metaphors, narratives and calculations for different civilizations. Almost all civilizations have mysteriously attached ultimate importance to this pair of stars. This article aims to present this mystery through identifying and evaluating Turkish narratives that contain it. The crucial symbols of a Sirius culture such as: sky god, light, star, arrow, bow, wolf and dog and which are similar in Turkish and world mythologies have been studied in this article. Within the context of world mythology the ancient Egyptian, ancient Greek, Mesopotamian, Chinese and Indian myths and within the scope of Turkish mythology, Turkish epics, legends and tales concerning the cult of Sirius are all mentioned in this article.