XVI. Yüzyılda İrle Kazası Vakıfları

Özet

İrle veya günümüzdeki adıyla Yeşilova ve çevresindeki vakıflarla ilgili bilgileri vakıf defterlerindenöğrenmekteyiz. XVI. yüzyılda burayla ilgili üç defterde bilgi verilmektedir. 1501, 1530 ve 1570–71tarihli defterlerde buranın vakıfları detaylı şekilde açıklanmıştır. İrle kaza olarak geçmektedir. Bu adaltında belirli bir yerleşim alanı yoktur. Salda Gölü ile Yarışlı Gölü arasında uzanan bölge İrle Ovasıolarak anılmaktadır. Ancak, İrle adı incelediğimiz dönemde bugünkünden daha farklı bir bölgeyi ifadeetmek için kullanılmıştır. XVI. yüzyılda İrle, Salda ile Yarışlı Gölü arasındaki ovanın hemen kuzeyindekiDereköy, Beyköy, Alanköy, Akçaköy, Örencik ve Bayındır köyleri ile Akgöl’ü içine alan bölge ileHambat yöresini içine alan coğrafyanın adıdır. Buradaki köyler de bir kaza oluşturmuşlardır. Köylerin birkısmı vakıf defterlerinde geçmekte ve buralarda mescid, cami, zaviye ve medrese gibi sosyal yapılarhizmet vermektedir. Vakıf defterlerinde geçen köyler ise Alan, Dere, Akçaköy, Baradız, Beyler, Gölcük,Yazır, İğdir, Bayır, Çardak, Çavdır, Yüreğir, Pamuklu, Büğüş köyleridir. Baradız nahiye olarak dageçmekte ve Gölcük ile Kürt köyleri buraya bağlı görülmektedir. Buradaki vakıfların önemli bir kısmızaviye vakfıdır. Bazı vakıfların Hamidoğulları’ndan kaldığı ve Osmanlılar tarafından da kullanıldığınıgörmekteyiz. Bu durum devletlerdeki ve medeniyetteki devamlılığı da göstermektedir. Vakıf defterlerinedayanarak bu kazanın sosyo-kültürel durumunu ortaya koymaya çalıştık.

Abstract

: Information concerning the waqfs of Irle (present name Yeşilova) and the surrounding areas is obtained from the waqf registers. For the XVIth century information concerning this area is contained in three registers dated 1501, 1530 and 1570-71, where the waqfs of this area are described in detail. Irle is described as a township (district) and there is no particular settlement under this name. The area between Salda Lake and the Yarışlı Lake is described as the Irle Plain. However, the name Irle was used to describe a different region than the present one. In the XVIth century, Irle, Salda, and just north of the plains between Lake Yarerek Dereköy, Beyköy, Alanköy, Akçaköy, Örencik and Bayındır villages, and the region that includes Akgöl and Hambat were within this region. The villages here comprised a township. Some of the villages are listed in these waqf registers together with social structures such as: masjids, mosques, zaviye and madrasah that served the inhabitants of these villages. The villages mentioned in these waqf registers are: Alan, Dere, Akçaköy, Baradız, Beyler, Gölcük, Yazır, Igdir, Bayir, Cardak, Cavdar, Yuregir, Pamuklu, Bugus. Baradız passes also as a township, and Gölcük and Kurdish villages are seen be attached to it. An important part of these waqfs is the zaviye waqf. We can see that some waqfs continued from the period of the Hamidoğulları into the Ottoman XVIth century. This shows the continuity between states and civilization. In this article the attempt is made to describe the sociocultural status of this township from the evidence contained in the waqf registers.