Eski Türk Yazısıyla Kâğıda YazılmışRunik Metinlerde İleri Ögeler

Özet

Eski Türk yazısı, taşlara işlenmenin yanı sıra kâğıtlar üzerine de yazılmıştır. Eski Türk yazısıyla yazılmış el yazmaları, eski Türk yazıtlarından kimi farklılıklar içermektedir. Bu yazmalardaki kimi dil bilgisel yapılar, anlamsal çağrışımlar, anlatım yöntem ve teknikleri ile bağlam içerisinde geçen sözcükler, söz konusu farklılıkları oluşturan kimi unsurlardır. Farklılıklarının yanında, yazıt ve el yazmaları ortak unsurlar barındırmaktadır. Bu ortaklıklar bağlamında el yazmalarının söz varlığı açısından incelenmesi, bu yazmaların anlaşılmasında katkılar sunmaktadır. Kimi türemiş sözcüklerin kök biçimlerinin tespiti, bu noktada önemli bir konudur. El yazmalarının yazarları, türemiş biçimlerini kullandıkları sözcüklerin kök biçimlerinden haberdardılar. Bu tip kök biçimleri bağlam içerisinde yer almayıp türemiş biçimleri bulunan yapılara ileri öge denilmektedir. Bu yazıda, el yazmalarında görülen ileri ögeler tespit edilecektir. Bu tespit, el yazmalarının yazıtlar ile söz varlığı açısından ortaklık ve bağlantılarının saptanmasına katkılar sunacaktır. Kök biçimlerin saptanması, el yazmalarının söz varlığı açısından zenginliğini anlamakta önemli bir yere sahiptir. Yapılan bu çalışmada, gövde biçim olarak belirlenen yapılar kök biçime ulaşıncaya kadar yapısal ve anlamsal açıdan çözümlenecektir. Yazıda ayrıca üzerinde durulan sözcüklerin etimolojik açıklamaları yapılmış olacaktır.

Abstract

The old Turkic script was written on paper as well as on stones. The manuscripts written inthe old Turkic script contain some differences from the old Turkic inscriptions. Some grammaticalstructures, semantic associations, expression methods and techniques, and words used in context inthese manuscripts are some of the elements that make up these differences. Besides their differences,inscriptions and manuscripts have common elements. Examining the manuscripts in terms ofvocabulary in the context of these partnerships contributes to understanding these manuscripts. Atthis point, determining the root forms of some derived words is an important issue. The authors ofthe manuscripts were aware of the root forms of the words in which they used their derived forms.Although this type of root forms are absent in the context, structures with derived forms are calledforward element. In this article, forward elements seen in the manuscripts will be determined. Thisdetermination will contribute to determining the partnership and connections of the manuscripts interms of vocabulary with inscriptions. The determination of root forms has an important place inunderstanding the richness of the manuscripts in terms of vocabulary. In the study, the structuresdetermined as derived forms will be analyzed structurally and semantically until they reach the rootform. In addition, etymological explanations of the mentioned words will be made.