Geç Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış BirEl Yazmasının Yazım, Ses ve Yapı ÖzellikleriÜzerine (Yazı Çevirimli Metin–İnceleme)

On Spelling, Phonetics and Morphology Features of a Manuscript Written in Late Period Chagatay Turkish (Transcribed Text–Review)

Özet

Bu çalışmada, Geç Dönem Çağatay Türkçesiyle yazılmış bir hikâye güldestesi yazım, ses ve yapı özellikleri bakımından ele alınmıştır. Eser, Hicrî 1347 / Miladî 1929 yılında İsveçli misyoner ve dilbilimci Gunnar Hermansson tarafından çoğaltılmıştır. Doğu Türkistan kökenli eser, Lund Üniversitesi Kütüphanesi Jarring Koleksiyonunda bulunmaktadır. Çalışmamızda eserin bilgisayar ortamındaki biçiminden yararlanılmıştır.Giriş’te, çalışmamızın amacı ve kapsamı belirlenmiş, öneminden bahsedilmiştir. Çalışma yöntemi ve yazı çevirim kuralları da Giriş’e dâhil edilmiştir. Ardından incelenen eserin dış ve iç özellikleri ayrıntısıyla tanıtılmıştır. Yazı çevirimli metin, Türkiye’deki yazı çevirim kurallarına yakın olmakla birlikte metnimizde farklı yazıçevirim işaretleri de kullanılmıştır. Eserin yazı çevirimli metni kurulduktan sonra dil incelemesine geçilmiştir.İnceleme’de, yazı çevirimli metinden elde ettiğimiz bulgular değerlendirilmiştir. İnceleme üç kısımdan oluşmaktadır. Yazım, ses ve yapı özellikleri ayrı başlıklar altında toplanmıştır. Çağatay Türkçesinin dilbilgisi kurallarını tekrar etmek yerine eserde karşılaştığımız çarpıcı ve sıra dışı örneklere yer verilmiştir. İnceleme’de yazıçevirimli metinden yararlanıldığı gibi yer yer harf çevirime de başvurulmuştur.Sonuç’ta, eser hakkındaki çıkarımlar madde madde sıralanmıştır. Bu çıkarımlar bulgulardan elde edilen genel yorumları ifade etmektedir. Eserin tıpkıbasımına internet üzerinden ulaşılabildiği için burada yer verilmemiştir.

Abstract

In this study, a collection of stories that were written in Late Period ChagatayTurkish has been discussed in terms of its spelling, phonetics and morphology features.The work, hijri 1347 / gregorian 1929 in the year reproduced by Swedish missionaryand linguist Gunnar Hermansson. The work from East Turkestan stand in the JarringCollection of Lund University. In our study, the computer format of the work was used. In the introduction, the aim and scope of our study were presented, its importancewas mentioned. Working method and transcription rules were included in theintroduction. Then exterior and interior features of the studies work were introduced indetail. Although the transcribed text is close to transcription rules in Turkey, differenttranscription symbols are also used in our text. After the transcription of the work isestablished language review was started. In review, our findings from the transcribed text were evaluated. The reviewconsists of three parts. Spelling, phonetics and morphology features are grouped underseparate headings. Instead of repeating the grammar rules of Chagatay Turkish, strikingand unusual examples that we encountered in the work are included. In the review, as the transcribed text was used, sometimes transliteration is also used. In the results section, inferences about the work are listed item by item. Theseinferences represent general comments from the findings. Since it is possible to access thework on the internet, there is no facsimile of the work in our study.