19. yüzyılda ney çalgısına yeni perde önerileri ve hüsameddin efendi'nin tarz-ı cedidi

New pitch proposals of the instrument ney in the 19th century, and "tarz-i cedid (new manner)"of hüsameddin efendi

Özet

Türk musikisi icra özelliklerine uygun olarak dokuz boğumlu ve yedi perdeli açılan neyin, gelenekte müstakil açkılar ile imal edildiğini söyleyebiliriz. 19. yüzyılda ise neyin kadîm yapısına yeni perdelerin ilave edilmesi tartışılmıştır. Bu önerilerle neyden elde etmesi oldukça zor olan nim hisar, hisar gibi perdelerin, dolayısıyla hicazkar, kürdilihicazkar, nihavend ve şedaraban gibi makamların icrasını kolaylaştırmak hedeflenmiştir. İlave perde önerilerinin en bilineni Salih Bey (1823-1888) tarafından yapılmıştır. Aynı dönemde bir öneri de Suriye Ticaret Mahkemesi Baş Kâtibi Hüsameddin Efendi'ye (1895'te hayatta) aittir. Neye bir zirgüle perdesi ilave eden Hüsameddin Efendi'nin bu önerisi makalemizin ana konusudur.

Abstract

We can say that the ney polished by nine nodes and seven pitches in conformity with the performance features of Turkish Music has been made by integral polishing in tradition. In the 19th century, adding new pitches to the ancient structure of the ney was discussed. It was aimed to make the performance of the pitches of nim hisar, hisar, and the maqams of hicazkar,kürdilihicazkar, rıihavend, şedaraban, considerably difficult to perform by ney, easy by these proposals. The most known proposal of additional pitch has been offered by Salih Bey (1823-1888). During the same period, another proposal has been offered by Hüsameddin Efendi (alive in 1895) chief clerk of the Suriye Court of Commerce. This proposal offered by Hüsameddin Efendi who has added a pitch of zirgüle to the ney is the main point of our article.