Halide Edib Adıvar'ın Çaresaz Romanında Bilgi Kipliği

Özet

Kiplik, birçok araştırmacı tarafından farklı tanımlamalar ve tasnifler ışığında anlaşılmaya çalışılmıştır. Genel olarak kiplik, yazarın cümlede ifade edilen düşüncesine karşı tutumunu bağlamsal, biçimsel ve sözcüksel olarak ifade eden anlamsal bir kategori olarak tanımlanır. Kiplik biçimsel bir yapı olmaktan çok anlamsal yapının ön planda tutulduğu bir olgudur. Kiplik araştırmaları, Türkiye’de son zamanlarda hızlı bir gelişme göstermiş ve çalışma alanı son derece genişlemiştir. Fakat kiplik araştırmaları alanının yeni olması, kipliğin kip ve zaman gibi kategorilerle yakınlık göstermesi, anlaşılmasını zora sokmakta ve belli tartışmalara sebep olmaktadır. Ayrıca kiplik kategorisinin belli işaretleyicilerinin olmaması da bir belirsizlik oluşturmaktadır. Bu çalışma, dilin hem anlamsal hem de biçimsel boyutuyla ilgili olan olasılık, çıkarım ve varsayım alanlarını işaretleyen bilgi kipliğini içermektedir. Palmer’in (2001) söz konusu sınıflandırmasından hareketle Halide Edip Adıvar’ın Çaresaz romanında bilgi kipliği konusu ele alınmış ve bu kategorinin işaretlediği anlam alanları tespit edilmiştir. Böylelikle Türkçede kullanılan bilgi kipliklerinin işaretlediği anlam alanları belirlenerek bu alandaki eksikliklerin giderilmesi amaçlanmıştır.

Abstract

In the light of different definitions and classifications, the modality has been tried to be understood by many researchers. In general, modality is defined as a semantic category expressing the author's attitude towards the thought expressed in the sentence, contextually, formally, and lexically. Rather than a formal structure, modality is a phenomenon in which the semantic structure is prioritized. The field of modality studies, which has shown rapid development in Turkey recently, has expanded immensely. However, the fact that modality studies are new and that the modality is closely related to categories such as mode and tense makes it challenging to understand and causes certain discussions. Besides, the lack of certain markers of the modality category also creates ambiguity. This study includes the modality of knowledge, which marks the fields of probability, inference, and assumption related to both the semantic and formal dimensions of language. With reference to Palmer's (2001) classification, the subject of the modality of knowledge in Halide Edip Adıvar's novel Çaresaz has been discussed, and the meaning fields marked by this category have been determined. Thus, it is aimed to eliminate the deficiencies in this field by determining the meaning areas marked by the information modals used in Turkish.