Muhibbî Dîvânı’nda Eski Anadolu Türkçesi Unsurları

Özet

Osmanlı padişahları ve şehzadeleri dönemin siyasi ve askerî yoğunluğu arasında hem sanatsal faaliyetleri desteklemiş hem de sanatın farklı dallarında kendileri de eserler vermişlerdir. Özellikle şiir sahasındaki maharetleri takdire şayandır. Sultan şairler içinde gerek şiirsel yönü gerekse şiir sayısı açısından Kânûnî Sultan Süleyman önemli bir konumdadır. Kırk altı yıllık saltanatında göstermiş olduğu başarıyı şiir sahasına da taşıyan Kânûnî, dört binden fazla şiire imza atarak Türk edebiyatında en çok şiir yazan beş altı şairden biri olmuştur. Bu çalışmada Türk edebiyatında önemli bir yer edinmiş Kânûnî'nin şiirleri eskicil (arkaik) unsurlar açısından değerlendirilecek, Muhibbî divanı üzerinde yapılan çalışmalar etraflıca tanıtılacaktır. 2016 yılında yayımlanan Kânûnî'nin bütün şiirlerini ihtiva eden Muhibbî Dîvânı'nı esas almak suretiyle divanda yer alan Eski Anadolu Türkçesi unsurları ek, ses ve kelime düzeyinde tespit edilecektir. Divanda yer alan zarf-fiil, şahıs, yapım ve çekim eklerinde, haber ve tasarlama kiplerinde, seslerde ve söz varlığında tespit edilen eskicil (arkaik) unsurlar üzerinde durulacaktır. Eskicil unsurları ihtiva eden şiirlerden bir ya da iki beyit verilecek; hem ekler hem sesler hem de kelimelerdeki değişimler gösterilecektir

Abstract

Ottoman sultans and princes both supported artistic activities and gave produces their own work in different branches of the arts in the midst of all the political and military events of the period. In particular their poetical talents are worthy of respect. Suleiman the Magnificent holds a significant position in terms of his own poetry and the number of poems he wrote amongst Ottoman Sultans who were also poets. Having succeeded in the field of poetry, which he had shown in the course of his fortysix-year reign, Kanuni became one of the poets who wrote the most poetry in the history of Turkish literature, writing more than four thousands poems. In this study, the poems of Sultan Suleiman the Magnificent are evaluated in terms of their archaic elements and the studies on the Muhibbi Divan are thoroughly introduced. Those elements of Old Anatolian Turkish which are found in this Divan (published in 2016) containing all of this sultan’s poems are determined at the affix, phoneme and vocabulary levels. The archaic elements, which were determined in the level of verbal adverb, the pronoun, the derivational and inflectional morphemes, indicative and subjunctive moods, phonemes and in the vocabulary of this Divan are emphasized. Couplets containing these archaic elements are presented and the changes in both sounds and words is shown