Türkiye Tarım Sigortası Sisteminde Görülen Sorunlar ve Alternatif Model Arayışı

Özet

Tarım sektörünü tehdit eden risklerin teminat altına alınabilmesi amacıyla 2005 yılında 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu çıkartılmıştır. Bu kanunla bir sigorta havuzu oluşturulmuş olup, tarım sigortası yaptıran üreticilerin desteklenmesi ve prim tutarının %50’sinin (don teminatında %66.7) devlet tarafından karşılanması hedeflenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’de tarım sigortasının yaygınlaştırılmasına yönelik olarak politika önerileri geliştirmektedir. Bu kapsamda, Tekirdağ ili Hayrabolu, Malkara ve Süleymanpaşa ilçeleri araştırma alanı olarak seçilmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan (TOB) temin edilen veriler ışığında 16,771 işletmeden oluşan bir örnek çerçevesi oluşturulmuştur. Oransal Örnek Hacmi formülü kullanılarak görüşülecek üretici sayısı belirlenmiştir. 192 üretici ile yapılan anketlerden elde edilen veriler kullanılarak tarım sigortası yaptıran üreticilerin karşılaştığı sorunlar ve sigorta yaptırmayan üreticilerin yaptırmama nedenleri frekans dağılım çizelgeleri ile çözümlenmiş, üreticilerin yenilikçi sigorta ürünlerine bakışı skor testi ile ortaya konulmuştur. Yapılan analizler sonucunda araştırma bölgesindeki üreticilerin tarım sigortası sisteminde karşılaştıkları sorunlar eksperlerin yeterli bilgiye sahip olmaması, hasar tespitini doğru yapamamaları, kaba davranışları ve sigorta maliyetlerinin yüksek olması olarak sıralanmaktadır. Sonuç olarak, gelir sigortası tarım sigortasının yaygınlaştırılması için hayata geçirilebilecek alternatif bir modeldir. Üreticiler tarafından ifade edilen eksper kaynaklı sorunların giderilmesi, sistemin işleyişine yönelik bazı konuların açıklığa kavuşturulması ve sigorta prim miktarının aktüeryal çalışmalar esas alınarak üreticilerin beklentilerini karşılayacak şekilde hesaplanması tarım sigortası yaptıran üretici sayısını artıracak unsurların başında yer almaktadır. Sigorta primlerine verilen devlet desteğinin en az %50 olacak şekilde devam ettirilmesi ve hatta devlet kaynakları uygunsa devlet desteğinin artırılması sigortalı olma oranını artıracaktır.

Abstract

The Agricultural Insurance Law (No. 5363) was enacted in 2005 to ensure the risks threatening the agriculture sector. An insurance pool has been established on the basis of this law which targets to support to producers who have agricultural insurance. The government subsidies 50% of the premium rate in general while 66.7% in frost risk. The main objective of the study is to develop policy recommendations for the extensification of agricultural insurance in Turkey. In this context, Hayrabolu, Malkara and Süleymanpaşa districts of Tekirdağ province were selected as research areas. In the light of data obtained from the Ministry of Agriculture and Forestry, a sampling frame of 16,771 producers has been established. The Proportional Sampling method was used to calculate the number of producers to be interviewed. The problems encountered by producers who have agricultural insurance and the reasons why non-insured producers have not, were analyzed with frequency distribution charts, and the vision of producers on innovative insurance products was revealed by scoring test through data obtained from the questionnaires conducted with 192 producers. Problems encountered in the agricultural insurance system are: lack of expert capacity with sufficient knowledge, inaccurate damage detection, rude behavior of the experts and high cost of insurance. In conclusion, income insurance is an alternative model for extensification of the agricultural insurance. The elimination of problems related to the experts expressed by the producers, clarification of some issues on the functioning of the insurance system and calculating the amount of insurance premiums in such a way as to meet the expectations of the producers based on actuarial studies are the main factors that will increase the number of producers having agricultural insurance. The state subsidy provided for insurance premiums should be maintained at minimum 50%, and even more, if the state resources are available, increasing state support will increase the insurance rate.