TÜRKİYE'NİN NÜKLEER SİLAHLARIN YAYILMASININ ÖNLENMESİ (NSYÖ) ANTLAŞMASINA KATILIMI: NEDENLERİ VE ETKİLERİ

TURKEY'S PARTICIPATION IN THE NUCLEAR NONPROLIFERATION TREATY (NPT) : CAUSES AND EFFECTS

Özet

Nükleer silahsızlanma konusunda en kapsamlı antlaşma olan Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi (NSYÖ) Antlaşması, 1968 yılında ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin NSYÖ Antlaşması'na katılımını nedenleri ve etkileri ile incelemektir. Türkiye, antlaşmayı "nükleer silaha sahip olmayan devlet" statüsünde 1969 yılında imzalamış ancak 1980 yılında onaylamıştır. Türkiye, bu antlaşma çerçevesinde nükleer silah geliştirmeyeceğini ve bu tür silahları hiçbir şekilde elde etmeyeceğini kabul etmiştir. Türkiye, uluslararası toplumun algısı doğrultusunda nükleer silahsızlanmaya destek veren bir devlettir. Bununla birlikte, NATO kapsamında sahip olduğu nükleer güvence ve nükleer enerjiye olan ilgisi Ankara'yı bu antlaşmaya katılmaya iten başlıca faktörlerdir. Türkiye, antlaşmaya taraf olması ile nükleer enerjiyi barışçıl amaçla kullanma hakkına resmi olarak sahip olmuştur. Bu bağlamda, Türkiye'nin antlaşmadan önce başladığı nükleer faaliyetleri, NSYÖ Antlaşması'na katılmasından sonra da devam etmiştir. Diğer taraftan, Türkiye'nin kendi nükleer caydırıcılık unsurlarını geliştirmeyi güvenlik politikasında yer vermeyeceğinin taahhüt etmesi, Amerika Birleşik Devletleri'nin NATO bünyesinde Türkiye'ye sağlamış olduğu "yerinden" nükleer güvenceyi nükleer tehditleri caydırma konusunda tek seçenek olarak bırakmıştır.

Abstract

The Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT), the most comprehensive treaty on nuclear disarmament, emerged in 1968. The purpose of this study is to examine Turkey's involvement in the NPT with its causes and effects. Turkey signed the treaty in 1969 in the status of "non-nuclear-weapon state", but ratified it in 1980. By participating in this treaty, Turkey has acknowledged that it will not develop nuclear weapons and will not obtain such weapons in any way. Turkey has always been a state that supports nuclear disarmament in the direction of the international community. Beside this, nuclear security provided by NATO and Turkey's interest in nuclear energy are the main factors driving Ankara to sign the NPT. Turkey has officially earned the right to use nuclear energy for peaceful purposes, as it is a party to the treaty. In this context, the nuclear activities that Turkey began before the treaty has continued after its participation in the NPT. On the other hand, as Turkey has committed not to develop nuclear weapons as deterrent forces under its national security policy by participating in this treaty, the nuclear assurances provided by the United States of America through NATO has become the only option for Turkey's nuclear security to deter the nuclear threats.