Anlatıda Cinsiyet ve Kadın Öznelliğinin İnşası: Muallime Üzerine Feminist Anlatıbilimsel Bir Okuma Denemesi

Gender and the Construction of Female Subjectivity in Narrative: A Feminist Narratological Reading of Muallime

Özet

Muallime, Emine Semiye tarafından 3 Mart 1899 – 2 Mayıs 1901 tarihleri arasında Hanımlara Mahsus Gazete’nin Hanım Kızlara Mahsus isimli ekinde tefrika edilerek yayımlanır. Muallime’de kadın hakları, eğitim, pedagoji, gibi konularda mesajlar verilir; ideal bir Osmanlı kadını olarak sunulan ana karakter Bihbûde’nin geleneklerine bağlı olduğu kadar modern bir eğitim ve kültür anlayışına sahip olduğunun altı çizilir. Farklı kadın anlatılarının kesiştiği Muallime, Bihbûde’nin öyküsüne ilaveten diğer kadın karakterlerin geçmişi ve yaşantıları üzerine çeşitli yan hikâyeler içermektedir. Romanın bu çok katmanlı yapısı içinde kadın söylemini hangi anlatı stratejileri üzerinden kurguladığına feminist anlatıbilim perspektifinden açıklık getirilebilir. Anlatıyı oluşturan yazar, anlatıcı, okur, anlatı karakterleri gibi yapısal unsurları cinsiyet göstergelerini merkeze alarak inceleyen feminist anlatıbilimciler kadınlar tarafından üretilen edebî metinlere yoğunlaşmışlardır. Bu çalışmada, Muallime’nin çözümlenmesinde feminist anlatıbilimsel bir yöntem izlenerek anlatının yapılandırılmasında cinsiyet olgusunun işlevi değerlendirilecektir. Böylece, anlatının, anlatıcı ve okurun cinsiyeti odağında okumaya tâbi tutulması ile anlatıda kadın söyleminin inşasına dair bir çerçeve sunulacaktır.

Abstract

: Muallime was serialized by Emine Semiye in the supplement Hanım Kızlara Mahsus in Hanımlara Mahsus Gazete between March 3, 1899 – May 2, 1901. Muallime gives messages on subjects such as women’s rights, education, and pedagogy. These messages are underlined in the main character, Bihbûde, who is presented as an ideal Ottoman woman because she has a modern understanding of education and culture while remaining loyal to her traditions. Muallime, where varied women’s narratives intersect, includes various side stories about the past and lives of other female characters in addition to Bihbûde’s story. Within this multilayered structure of the novel, a feminist approach to narratology provides insights into which women’s discourses get constructed on narrative strategies. Examining structural elements such as the writer, narrator, reader, and narrative characters that make up the narrative, feminist narratologists have focused on literary texts produced by women by focusing on gender indicators. In my analysis of Muallime, I evaluate the function of gender in the structuring of the narrative by following a feminist narratological method. By subjecting the narrative to reading with a focus on the narrator and the reader’s gender, I present a framework for the construction of women’s discourse in the narrative