İki Düzeyli Kazak Morfolojisi

Özet

Bu çalışmada Çağdaş Kazakça’nın iki düzeyli kapsamlı bir morfolojisini sunulmuştur. Çalışma Nuve Çatısıüzerinde gerçeklenmiş ve belirsizlik giderme veri seti ile test edilmiştir. Çalışmamız benzerlerinden bir kaçyönden farklılık göstermektedir:(i) Çalışmamız hem yapım hem çekim morfolojisini benzerlerinden dahageniş olarak ele almaktadır. (ii) İki-düzeyli yazım kuralları, ek dizilim kuralları, yaklaşık 24 bin kelimeliksözlük ve yaklaşık 150 adetlik ek sözlüğünden oluşan gerçeklememiz açık kaynak kodlu olarak paylaşımaaçılmıştır. Üçüncü taraflarca indirilebilir, gözden geçirilebilir ve test edilebilir. (iii) Gerçeklememiz var olankuralların değiştirilmesi veya yenilerinin eklenmesiyle kolayca genişletilebilir bir yapıdadır. Programlamagerektirmez. (iv) Nuve Çatısı çalışma grubumuz tarafından geliştirildiği için ortaya çıkan yeni problemlerikolay ve hızlı bir şekilde çözebilmekteyiz. (v) Gerçeklememiz ayrı yazılan ekler, iki sembolden meydanagelen harfler gibi durumları kolayca ele alabilmektedir. (vi) Nuve Türkçenin iki düzeyli morfolojisini deiçermektedir. Bu sayede kelime hazinesi, kelime yapısı ve cümle yapısı yönlerinden büyük benzerlikleriçeren Türki dillerle Türkçe arasında morfoloji tabanlı makina çeviri yapılabilir.

Abstract

We present a comprehensive two level morphological analysis of contemporary Kazakh with implementationand a disambiguation test data set on the Nuve Framework. Our study differs from the similar studies in anumber of ways: (i) Our study covers both derivational and inflectional morphology to a greater extend (ii)Our implementation consisting of orthographic rules, morphotactics, a root lexicon of roughly 24 thousandroots, a lexicon of roughly 150 suffixes is open source which can be downloaded, reviewed and tested. (ii)Roughly 10 thousand manually disambiguated parses are available as a morphological disambiguation dataset. (iii) It is easily extensible meaning it can be modified or extended with new rules without anyprogramming. (iv) we are able to tackle emerging problems quickly and easily since Nuve is maintained byour study group. (v) Our implementation can handle separately written morphemes or digraphs etc. directly.(vi) We also have a Turkish morphological parser/generator in Nuve for morphology based machinetranslation between Turkish and other Turkic languages since these closely related languages have a lot incommon from lexical, morphological, and syntactic aspects.