Dergiler / Ziraat Fakültesi Dergisi / 2018 / Cilt: 13 - Sayı: 2
Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Entegre Edilen Çok Kriterli Karar Destek Analiz Yaklaşımı Kullanılarak Arazi Uygunluk Sınıflarının Belirlenmesi
- Sayfa
- 60–72
- DOI
- —
Özet
Günümüzde CBS ile entegre bir şekilde yürütülen Çok Kriterli Karar Destek Analiz (ÇKKD) yaklaşımları arazi uygunluk sınıflarının ve haritalarının güvenilir bir şekilde üretilmesine fırsat sunmaktadır. Bu çalışmada yaklaşık 5.140 ha büyüklüğünde Konya - Beşgözlerler K.O.P. arazilerinin Doğrusal Kombinasyon Tekniği (DKT) ile tarımsal potansiyelinin belirlenmesi için CBS ve ÇKKD entegrasyonu kullanılarak arazi değerlendirmesi yapılmış ve bölge topraklarının tarımsal kullanıma uygunluk haritası üretilmiştir. DKT modelinde tarımsal kullanıma uygunluk sınıflaması için kültür bitkisi yetiştiriciliğini doğrudan etkileyen faktörler fiziksel (Toprak Derinliği, Eğim, Bünye, Drenaj, Taşlık) ve kimysal (pH, EC, CaCO3, Organik Madde) toprak özellikleri olarak Hybird Sisteme göre seçilmiş ve yetiştiriciliği kısıtlama derecelerine göre 0 – 4 arasında alt sınıf skorlamaları yapılmıştır. Faktörlerin ikili karşılaştırmalarına göre ağırlık değerlerinin belirlenmesinde çok kriterli karar verme yaklaşımı olan Analitik Hiyerarşik Süreç (AHS) kullanılmıştır. DKT ile uygunluk sınıflamaları sonucu 106.5 ha (% 2.07) arazinin “ tarım dışı”, 1250 ha (% 24.34) arazinin “uygun” ve 3778 ha (% 73.58) arazinin “az uygun” nitelikte sınıflandığı belirlenmiştir. Çalışma sonucu tarımsal kullanıma uygunluk sınıflarının son skor değerlerine derinlik, drenaj ve taşlık faktörlerinin etki derecelerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. CBS-AHS entegrasyonun karmaşık alternatif seçimler gerektiren modellemeler için güçlü bir araç olduğu ve DKT modeli ile arazi değerlendirme çalışmalarında alternatif bir metot olarak kullanılması önerilmiştir.
Abstract
Today, Multi-Criteria Decision Making (MCDM) approaches integrated with GIS provide the opportunity to reliably produce land suitability classes and maps. In this study, the process of land evaluation was performed by using GIS and MCDM integration to determine the agricultural potential for the area of the Konya Beşgözlerler K.O.P in approximately 5.140 ha by using the Linear Combination Technique (LCT) and the map of land suitability was produced. The factors of LCT model, are directly affect the cultivation of crops, chosen according to Hybird System for the classification of land use as physical (Depth, Slope, Grade, Drainage, Stony) and chemical (pH, EC, CaCO3, Organic Matter) soil properties and subclass scores of the factors were made values between 0 and 4 according to the degree of restriction in plant cultivation. Analytical Hierarchical Process (AHP), a multi-criteria decision approach, was used to determine the weight values for paired comparisons of selected criteria. LCT was determined that 106.5 hectares (2.07%) of land is classified as "non-agricultural", 1250 ha (24.35%) as "medium" and 3778 ha (73.58%) as "weak". It was determined that the depth, drainage conditions and stony had higher effect on the final score values of the land suitability classes. As a result of the study, it has been concluded that GIS-AHS integration is a powerful tool for modeling requiring complex alternative choices and is used as an alternative method in land evaluation studies with LCT model.