DEDE KORKUT HİKȂYELERİNDEKİ BİRLEŞİKLER

Özet

Birleşikler, belli bir dil toplumunda alışkanlıklara bağlı olarak sıklıkla birlikte bulunan birliktelik yapılarının alt sınıfını oluşturur. Atasözleri gibi diğer birliktelik yapılarından farklı olarak daha şeffaf ve gevşek bir yapı gösterirler. Bu çalışmada, Dede Korkut hikȃyelerindeki birleşikler; metinsel / stilistik birleşikler, sınırlı eş dizimliler, yarı-deyimsi eş dizimliler, deyimsi eş dizimliler ve deyimler olmak üzere beş grupta ele alınmıştır. Çalışma niceliksel ve niteliksel yöntemleri birleştiren; sıklık yanında anlamı da dikkate alan bir çalışmadır. Temelde eşzamanlı bir çalışma olmakla birlikte Dede Korkut hikȃyelerindeki bazı birleşiklerin Türkiye Türkçesindeki değişimleri art zamanlı yöntemle ele alınmış, tarihi metin yayınlarındaki konuyla ilgili sorunlara da değinilmiştir.

Abstract

Composites take place in the subgroup of the co-ordinate constructions that these stereotypical expressions often co-exist depending on habits in a particular language society. They show a more transparent and loose structure, unlike other speech formulaes such as Proverbs. In this study, composites in Dede Korkut stories classified in five subgroups: textual / sylistic composites, restricted collocations, semi-idiomatic collocations, idiomatic collocations and idioms. This study combines quantitative and qualitative methods and takes into account meaning as well as frequency. Although it is basically a synchronic study, there are also used an dyachronic method for some composites in Dede Korkut stories which show changes in Turkiye Turkish. Also the problems of the publishing of historical text are mentioned.

Anahtar kelimeler: Dede Korkut hikȃyeleri, birliktelik yapıları, birleşikler, sözlüksel eş dizimlilik, dilbilgisel eş dizimlilik, deyim