TÜRK DİLİNDE EŞ ANLAMLILIK VE GÖNÜL, YÜREK, KALP KELİMELERİ

Özet

Bu çalışmada gönül, yürek ve kalp kelimelerinin eş anlamlılık derecesini belirleyebilmek için Eski Türkçe, Karahanlı, Harezm, Eski Anadolu, Osmanlı ve Türkiye Türkçesi dönemleri için bütünce oluşturulmuştur. Bu bütünce dâhilindeki yazılı metinlerden derlenen örnekler Partingtonun uygunluk analizi ve Firthün sözcüğün eş dizimlilerinin onun anlamının bir parçasını içermesi gerektiği görüşünden yararlanılarak incelenmiştir. Her döneme ait metinler incelendiğinde üç kelimenin de birbirinin yerine geçebildiği bağlamların olduğu görülmüştür. Eski Anadolu Türkçesi Döneminin sonlarında kullanımı yaygınlaşan kalp kelimesi hem gönül kelimesinin hem de yürek kelimesinin anlam alanlarına girerek kullanımını yaygınlaştırmıştır.

Abstract

In this paper, a corpus was constructed for the purpose of determining the degree of synonymity among the words gönül , yürek and kalp by scanning the texts in Old Turkic, Qarahanlı, Harezm and Old Anatolian, Ottoman and Republician Turkish. The examples compiled from texts were assessed using the compliance analysis in line with Partington and Firth s considerations about connotations. The analysis prescribes that connotations have a part of their real meaning. When these texts were examined, it was seen that each of these three words could be used interchangeably. Kalp which became widespread in the last years of Old Anatolian Turkish entered into semantic fields of both gönül and yürek by extending its field of use.