Dergiler / Tıp Hukuku Dergisi / 2022 / Cilt: 11 - Sayı: 21
KKTC HUKUKU’NDA CENİNİN YAŞAM HAKKI VE KADININ ÜREME HAKKI BAĞLAMINDA GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİNE İLİŞKİN YASAL DURUM
- Dergi
- Tıp Hukuku Dergisi
- Sayfa
- 93–114
- DOI
- —
Özet
Kadının üreme hakkı, AİHS’de yer almayan ancak evrensel anlamda kabul edilen bir haktır. Üreme hakkı, kadının çocuk doğurup doğurmayacağı, doğuracağı çocukların sayısı ve sıklığı konusunda özgürce karar verebilme ve bu karar nedeniyle hiçbir şiddet baskı ve ayrımcılığa maruz kalmama olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla, kadının üreme hakkı, çocuk sahibi olma ve olmamayı kapsadığı gibi sahip olunacak çocuk sayısını da kapsayan geniş bir haktır. Söz konusu hak, AİHS’de düzenlenmemiştir. Ancak, AİHS’de yer alan yaşam hakkının korunmasına ilişkin 3, özel hayatın ve aile yaşamının korunmasına ilişkin 12, evlenme hakkı ve özgürlüğüne ilişkin 16, düşünce, vicdan ve kanaat özgürlüğüne ilişkin 18, ifade özgürlüğüne ilişkin 19, tıbbi bakım ve sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkına ilişkin 25 ve eğitim hakkına ilişkin 26’ncı maddelerin üreme hakkı ile yakından ilgili olduğu kabul edilmektedir. Hukuki düzenlemeler nedeniyle, kadının üreme hakkı, ceninin yaşam hakkı ile karşı karşıya bırakılan bir haktır. Kanun koyucunun, genellikle ceninin yaşam hakkından yana bir tutum takındığı görülmektedir. Oysa, kadının haklarına saygı gösteren, ona karşı ayrımcılık yapılmayan hukuki düzenlemelerin yapılması çağdaş ülkelerin vazgeçilmez bir unsuru olarak kabul edilmelidir.
Abstract
Reproductive right of women is a right that is not included in the ECHR but is universally accepted. Reproductive right can be defined as women's ability to freely decide whether they will bear a child, the number and frequency of children they will bear, and not to be exposed to any violence, pressure, or discrimination because of this decision. Therefore, women's right to reproduce is a wide-ranging right that includes not only the decision of having or not having children, but also the decision on the number of children to be had. This right is not regulated in the ECHR. However, Article 3 of the ECHR on the protection of the right to life, Art. 12 on the protection of private and family life, Art. 16 on the right and freedom to marry, Art. 18 on the freedom of thought, conscience and opinion, Art. 19 on the freedom of expression, on the right to benefit from medical care and health services, Art. 25 on the right to education, and Art. 26 on the right to education are considered to be closely related to the right to reproduction. Due to legal regulations, women's reproductive rights clash with the right to life of the foetus. It is observed that the legislators generally adopt an attitude in favour of the right to life of the foetus. However, making legal arrangements that respect women's rights and do not discriminate against them should be accepted as an indispensable element of modern countries.