Ege Denizi’nde gırgır ağları ile yakalanan bazı pelajik türlere ait av miktarlarının tarihsel analizi

An analysis of historical landing data of some pelagic species caught by purse seines in the Aegean Sea

Özet

Hamsi (Engraulis encrasicolus Linnaeus, 1758) hariç tutulduğunda, Türkiye’deki pelajik balıkların nerdeyse yarısı Ege Denizi’nde avlanan gırgır tekneleri ile yakalanmaktadır. Çalışma bu nedenle 1973 ve 2019 yılları arasında Ege bölgesinde avcılık yapan gırgırlarda yakalanan bazı önemli pelajik türlerin av miktarlarını incelemeyi amaçlamıştır. 1990’lı yılların ortaları, sardalyanın (Sardina pilchardus Walbaum, 1792) Ege Denizi ve Türkiye denizlerinde en çok yakalandığı yıllar olup, bu miktar 2000’li yılların ortalarında 10000 tonlar seviyesine gerilemiş ve günümüze kadar bu düzeyde seyretmiştir. Sardalya 2011 yılına kadar Ege’de en fazla yakalanan tür iken bu durum son yıllarda hamsi lehine değişmiştir. Türkiye’de uskumru (Scomber scombrus Linnaeus, 1758), kolyoz (Scomber japonicus Houttuyn, 1782) ve kupez (Boops boops Linnaeus, 1758) gibi türlerin neredeyse tamamı Ege Denizi’nden yakalanmaktadır. Çalışmamızda yukarıda belirtilen türlerin tarihsel süreçteki av miktarları, avcılığı düzenlemek için çıkarılmış olan sirküler ve tebliğlerin yanı sıra uygulamaya sokulan diğer düzenlemelerle ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, bundan sonraki süreçte söz konusu türlerin sürdürülebilir kullanımının önündeki sorunlar ortaya konarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract

The fishing activity with purse seines in the Aegean Sea accounts for almost half of the pelagic fish excluding anchovy (Engraulis encrasicolus Linnaeus, 1758) in Turkey. In this study, we aimed to analyse the catch amounts of some important pelagic species caught by Aegean purse seiners between 1973 and 2019. While mid-1990s are the most captured years for the European pilchard (Sardina pilchardus Walbaum, 1792) in Aegean Sea and also Turkish Seas, this amount has decreased at the level of 10000 mt in the mid-2000s and remained similar amounts up to now. Though European pilchard was the most caught species in the Aegean until 2011, this has changed in favour of anchovy in the last decade. Recently, almost all pelagic species such as mackerel (Scomber scombrus Linnaeus, 1758), chub mackerel (Scomber japonicus Houttuyn, 1782) and bogue (Boops boops Linnaeus, 1758) have been caught from the Aegean Sea in Turkey. In the study, the production of these species in the historical period was tried to be associated with the regulations implemented with circulars and notifications, and the problems preventing the sustainable use of these species that were caught by purse seiners were determined and solutions were proposed for the future.