BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONUNDA KUZEY KAFKASYA’DA ORTAYA ÇIKAN SİYASİ GELİŞMELER VE TÜRKİYE

Political Developments at the end of the First World War in the North Caucasus and Turkey

Özet

Birinci Dünya Savaşı sırasında Rusya‘da ihtilal yapan Bolşevikler başarıya ulaşmış ve Çarlık Rusya‘sı yıkılmıştır. İktidara gelen Bolşevikler izledikleri yeni politika ile eski müttefikleri olan İngiltere ve Fransa‘yı emperyalist devletler olarak nitelendirmiş ve onlardan uzaklaşmıştır. Bu çerçevede emperyalist politikaları reddettiklerini deklere eden Lenin yönetimi farklı milli unsurların bağımsızlığını tanıma kararı almıştır. Bu karar çerçevesinde Kafkasya‘nın kuzeyinde ―İimali Kafkasya Cumhuriyeti‖, Mavera-yi Kafkasya‘da ise, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Cumhuriyetleri kurulmuştur. Türkiye ise Mondros Ateşkes Antlaşması çerçevesinde İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmeye başlanmıştır. Birinci Dünya Savaşı içerisinde Türk birliğinin sağlanması için önemli görülen Kafkasya bölgesine gönderilmiş olan askeri birlikler ve Teşkilat-ı Mahsusa gibi bir nevi özel harekâtçılar geri çağrılmıştır. Özellikle Büyük Millet Meclisi‘nin açılmasından sonra Atatürk‘ün ve doğudaki gelişmelere karşı uyanık olan Kâzım Karabekir‘in dikkatli bir politika izleyerek, Türk Milli Mücadele hareketini sekteye uğratacak gelişmelerden uzak durmaya çalıştıkları anlaşılmaktadır. Bu çalışmada; Anadolu‘da Milli Mücadele hareketi devam ederken Rusya ve özellikle Kuzey Kafkasya‘daki gelişmelere karşı izlenen ince diplomasinin politik sonuçları ortaya konmaya çalışılacaktır.

Abstract

During the First World War, the Bolsheviks revolutionized Russia and the Tsarist Russia collapsed. The Bolsheviks who came to power described the new policy and their former allies, Britain and France, as imperialist states and moved away from them. In this context, the Lenin administration, which declared that they rejected the imperialist policies, decided to recognize the independence of different national elements. Within the framework of this decision, Republic of Caucasus was established in the north and Azerbaijan, Armenia and Georgia Republic in the south Caucus. Turkey began to be occupied by the Allies in the framework of the Armistice Treaty. The military units that were sent to the Caucasus region, which were considered important for the Turkish unity in the First World War, and a number of special operations were recalled. Especially after the opening of the Grand National Assembly of Turkey, Kazım Karabekir, who is on the lookout for Atatürk and the developments in the East, try to stay away from the developments that would disrupt the Turkish National Movement. In this study; when the National Struggle movement will continue in Anatolia, the political results of the fine diplomacy against The Soviet Union and especially the developments in the North Caucasus will be tried.