ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİNİN TARTIŞMALI AFGANİSTAN KARARI BAĞLAMINDA ‘ADALETİN TECELLİSİNE HİZMET ETME’ KRİTERİ

‘THE INTEREST OF JUSTICE’ CRITERION IN THE CONTEXT OF CONTROVERSIAL AFGHANISTAN DECISION OF THE ICC

Özet

Şimdiye kadar, Uluslararası Ceza Mahkemesinin güçlü devletlerin peşinden gitmediği iddiasına ve savcılığın takdir yetkisine ilişkin çok fazla şey yazılıp çizildi. Ancak, son Afganistan kararıyla, Mahkemenin Ön Yargılama Dairesinin, soruşturmanın ‘adaletin tecellisine hizmet etmeyeceği’ gerekçesine dayanarak Afganistan’daki olayları araştırmak için savcılığa soruşturma başlatma izni vermemesi, dikkatleri Mahkemenin üzerine çekti. Şu iki nedenden ötürü bu karar oldukça tartışmalı bir hale geldi. Afganistan’da işlendiği iddia edilen suçlar gerek yargılama yetkisi gerekse kabul edilebilirlik kriterleri açısından soruşturma başlatmak için gerekli olan şartları sağlamakta. Ayrıca Roma Statüsünün 53. maddesinin, son Afganistan kararında; Ön Yargılama Dairesinin önceki kararları ile mukayese edildiğinde tutarsız bir şekilde yorumlandığı ortaya çıkmaktadır. Statünün 53 1 (c) ile 53 (3) (b) maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, Ön Yargılama Dairesi, Savcılığın ‘adalete hizmet etmeyeceği’ gerekçesine dayanan soruşturma başlatmama kararını denetleme yetkisine sahip olduğu sonucuna varılacaktır. Dolayısıyla, Dairenin Savcılığın soruşturma başlatma iradesini denetleme yetkisi yoktur. Bu tartışmalı karar, Mahkemenin kurulduğu andan beri karşılaştığı tepkileri daha da artıracak niteliktedir. Mahkemenin, büyük balıkların peşin den gidemediği ve Afrika odaklı soruşturmalar yürüttüğü şeklindeki algıları da güçlendirecektir.

Abstract

So far, much ink has been spilled about prosecutorial discretion, particularly in the context that the Court has failed to go after major powers. However, with its recent Afghanistan decision, the Pre-Trial Chamber of the International Criminal Court1(PTC) managed to get attention by refusing to grant the Office of the Prosecutor (OTP) authorization to investigate the situation in Afghanistan because investigation would not have been ‘in the interests of justice.’ This is a controversial case because (i) both the requirements of jurisdiction and admissibility had been satisfied about the alleged crimes, (ii) and Article 53 of the Rome Statute was interpreted inconsistently compared to previous decisions of the Chamber. When the article 53(1)(c) read along with 53(3)(b), it can be concluded that the PTC has the competence to review the prosecutors’ decision not to initiate an investigation on the ground that it would not serve the interest of justice, not the otherwise. This article will argue that this contentious decision has added another layer to the existing pushbacks that the Court has encountered since its establishment. The perceptions that the Court is not able to go after ‘big fishes’ and that it has African bias have been strengthened.