Inflamatuvar barsak hastalığında kemik mineral dansitesi

Ülkü DAĞLI,Sevinç BOSTANOĞLU,Ahmet TEZEL,Hülya ÖVER,Çağlar BAYSAL,Aysel ÜLKER

Özet

İnflamatuvar barsak hastalığında (İBH); kalsi¬yum alımının azalması, vitamin D'nin malabsorbsiyo-nu, azalmış aktivite ve amenore nedeniyle kemik mine¬ral dansitesinin azalma riski vardır. Bu fiziksel faktör¬lere bağlı olarak gelişen osteoporoz, kortikosteroid (KS) kullanımıyla daha da artar. Bu çalışmada, ÎBH 'da osteopeni prevalansı ve risk fak¬törleri araştırılmıştır. Çalışmaya ortalama yaşları 36+13.40 olan, 12'si Crohn hastalıklı (CH), 4O'ı ülsera-tif kolitti (ÜK) olmak üzere toplam 52 olgu alınmıştır. Kemik mineral dansitesi çift x-ray kaynaklı absorbsiyo-metre ile değerlendirilmiştir. Olguların tümünde serum kalsiyum, fosfat, alkalen fosfataz, kan albumin düzeyle¬rine bakılmıştır. Düşük kemik mineral dansitesi ile yaş,, hastalık süresi, ağırlık, vücut kitle indeksi (VKİ), hasta¬lık tipi, lokalizasyonu, total KS dozu arasındaki ilişki ar astar almıştır. Crohn'lu olguların %66.6'da, ülseratif kolitti (ÜK) olgu¬ların %40'ında osteopeni saptanıp ikisi arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (P<0.001). KS kullanan ve kul¬lanmayan olguların lumbal vertebra (L 1-4), femur boy¬nu ve Ward's üçgeni Z skorları karşılaştırıldığında an¬lamlı bir fark bulunamamıştır. 2 skorunun normallere göre - 2 standart sapma ve altında bulunmasının kemik kırılma riskini arttırdığı bilinmektedir. Olgularımız¬dan KS kullananların % 40% kullanmayanların ise % 44inde 2 skoru - 2 standart sapmanın altında saptan¬mıştır (p<0.001). Osteopenisi olan ve olmayan olgular karşılaştırıldığında ise gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sonuç olarak, İBH osteopeni için kendi başına bir risk faktörü olup, KS kullanımı orteopeniyi artırıp kırılma riskine yol açmaktadır

Abstract

In inflammatory bowel disease (IBD), there is a risk of decreased bone mineral dansity due to lack of calcium intake, vitamin D malabsorbtion, inactivity amenorrhea and corticosteroid therapy. In this study, osteopenia prevelance and the risk factors in IBD was examined. 52 cases, 40 with ulcerative coli¬tis and 12 with Crohn's disease (mean age, 36±13.4) we¬re included. Bone mineral dansity was measured with double x-ray absorptiometry (DEXA). In all cases blood calcium, phosphate, alkaline phosphatase and albumin levels were measured. 66 % of CD cases and 40% of UC cases revealed osteope¬nia and significant association was found among these two. Significant differences was not found between the corticosteroid consuming and not consuming patient's lumbar spine (Ll-4), femoral neck and Ward's triangle Z scores. A 2score variation of 2 standart deviations and more is known to be associated with increased risk of bone factuer in this context, 40% of corticosteroid con¬suming patients had a 2 score greater than -2 standart deviations whereas this was the case in only 4% of patients not receiving corticosteroids (p<0.001). In conclusion, IBD itself is a risk factor for osteopenia. Corticosteroid therapy, by increasing osteopenia creates a risk for fracture.