Freudyen Teorideki “Tekinsizlik” Olgusunun Türk Modernleşmesinde Darbeleri Mümkün Kılan Obskürantist ve Self-Oryantalist Tutumlarla İlişkiselliği Üzerinden Okunması

Modernism Reading the “Uncanny” Phenomenon under the Relationality of Obscurantist and Self-Orientalist Approaches Enabling Coup d’état’s in Turkish Modernization

Özet

Bireyi, tüm inanç biçimlerinin ötesinde, ait olduğu toplumsal bütünlük dâhilinde güçlü kılan bir bilinç biçimi olarak “öz yeterlik bilinci”, tarihsel izlekte “vesayet demokrasisinin” ötesine geçmenin başarılması ile mümkündür. Öte yandan söz konusu bilinç, bu başarıyla birlikte, yurttaş bireyin kararlarını fiili olarak almakla kalmayıp, bu kararları almaya yetkili olduğu bilinci ve güvenine sahip olmasıyla; “tanıdık bildik olan”ı kendine, kendini ise “tanıdık bildik olan”a ait, güvende ve muvaffak hissetmesiyle mümkündür. Bu düşünce düzleminden hareketle çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan tarihsel kesitte, meşru ve sivil yönetime müdahale biçiminde ortaya çıkan “darbe” pratiklerini toplum nezdinde mümkün kılan psikolojik ve sosyolojik zemini algılama amacına yönelik bir okuma denemesidir. Bu amaca ilişkin olarak, ilgili metinde, “Türk modernleşmesi”, toplum sözleşmesinin tarafı olan ülke yurttaşlarının hak ve özgürlükleri ile kaygı halinin karşısında güven duygusu sağlamlaştırılmış birer birey olma gücünü içselleştirmelerinin önündeki engeller olarak, “tekinsizlik”, “vesayet sistemi”, “öz yeterlik bilinci”, “self oryantalist modernleşme” ve “obskürantizm” kavramları üzerinden hermenötize edilmiştir.

Abstract

“Consciousness of self-efficacy”, a type of consciousness that renders the individual stronger in termsof social communion that the individual belongs, whilst being beyond of any forms of belief; is onlypossible, as achieving to pass beyond “tutelage democracy” in the historical path. On the other hand, thisvery consciousness, along with this success, not only makes decisions de facto for the citizen, but gives aconscience and confidence on competency of making this decision; belonging to one’s name “familiar”, and“familiar” to one’s name, rendering feeling safe and successful a possibility. This study is a reading practiceaiming to apprehend the psychological and sociological grounds that make the “coup” practices possiblein the eyes of the society emerging as interventions in the legitimate and civilian government throughoutthe historical period from the Ottoman Empire to the Republic of Turkey. For this purpose, in the relevanttext, Turkish modernization – considered as the source of obstacles that prevent the citizens’ (who are theparties involved in the social contract) rights and freedoms and also their internalization of the power ofbecoming an individual with self-confidence – is hermeneutised by the concepts of “eeriness”, “tutelagesystem”, “consciousness of self-efficacy”, “self-orientalist modernism” and “obscurantism.”

Anahtar kelimeler: Self-Oryantalist Modernleşme, Obskürantizm, Frustrasyon, Öz Yeterlik, Tekinsizlik