Impact of Clinical Pharmacist-led Interventions in Turkey

Özet

Detecting drug-related problems (DRPs) is important in pharmaceutical care in for better therapeutic outcomes. Clinical pharmacists-led comprehensive medication management plays a crucial role in the rational use of drugs by preventing, identifying, and resolving DRPs. In this review, we aimed to determine the effect of interventions on patient outcomes performed by clinical pharmacists in Turkey. A systematic literature search was performed on PubMed, Google Scholar, EMBASE, Cochrane Library, and Turkish databases (ULAKBIM, Dergipark). The main categories were “clinical pharmacist”, “intervention”, and “Turkey”. Two reviewers reviewed each article independently. Two independent reviewers screened all records and extracted data; disagreements were resolved through a consensus. Randomized controlled studies, pre- to post-intervention comparison studies, and cross-sectional studies including pharmacist-led interventions were included in the review. This review included 15 articles evaluating clinical pharmacist interventions. Ten studies (66.7%) focused on DRPs and pharmacist interventions to these problems, while the remaining 5 (33.3%) studies focused on patient education and adherence issues. Studies were conducted in oncology (33.3%), geriatrics (20.0%), chest diseases (13.3%), psychiatry (6.7%), cardiology (6.7%), and infectious diseases (6.7%) clinics. When results of studies are reviewed, most of the interventions were made at the prescriber level followed by the drug level and patient level. Problems were solved in 54.2-93.2% of DRPs, and adherence, patient knowledge, or skills were improved in most of the studies. Most of the studies were carried out within the scope of a postgraduate or doctorate thesis and yet various positive outcomes such as the prevention of side effects, increased quality of life, and decreased duration of hospital stay were observed with high positive rates of interventions, which indicate that other healthcare workers are ready to collaborate with the clinical pharmacists in Turkey.

Abstract

İlaçla ilgili problemlerin saptanması (İİP), farmasötik bakım kapsamında daha iyi tedavi sonuçlarının sağlanması açısından önemlidir. Klinik eczacı tarafından yapılan kapsamlı ilaç yönetimi, ilaçla ilgili problemleri önleyerek, tanımlayarak ve çözerek ilaçların rasyonel kullanımında önemli bir rol oynamaktadır. Bu derlemede, Türkiye’de klinik eczacı tarafından yapılan müdahalelerin hasta sonuçları üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. PubMed, Google Akademik, EMBASE, Cochrane Kütüphanesi ve Türk veri tabanlarında (ULAKBIM, Dergipark) sistematik bir literatür taraması yapılmıştır. Ana kategoriler “klinik eczacı”, “müdahale” ve “Türkiye” olarak belirlenmiştir. İki araştırmacı her makaleyi bağımsız olarak gözden geçirmiştir. İki bağımsız araştırmacı ise tüm kayıtları taramış ve verileri elde etmiş; anlaşmazlıklar fikir birliği ile çözülmüştür. Eczacılar tarafından yapılan müdahaleleri içeren randomize kontrollü çalışmalar, müdahale öncesi ve sonrası karşılaştırma çalışmaları ve kesitsel çalışmalar derlemeye dahil edilmiştir. Bu derlemeye, klinik eczacı müdahalelerini değerlendiren 15 makale dahil edilmiştir. On çalışma (%66,7) ilaçla ilgili problemler ve bu problemlere eczacı müdahalelerine odaklanırken, geri kalan 5 (%33,3) çalışma hasta eğitimi ve uyunç konularına odaklanmıştır. Çalışmalar, onkoloji (%33,3), geriatri (%20,0), göğüs hastalıkları (%13,3), psikiyatri (%6,7), kardiyoloji (%6,7) ve enfeksiyon hastalıkları (%6,7) kliniklerinde yapılmıştır. Çalışmaların sonuçları incelendiğinde, müdahalelerin çoğu hekim düzeyinde, daha sonrası ise ilaç düzeyi ve hasta düzeyinde yapılmıştır. İİP’lerin %54,2-93,2’sinde problem çözülmüştür ve çalışmaların çoğunda uyunç, hasta bilgisi veya becerileri geliştirilmiştir. Çalışmaların çoğunluğu yüksek lisans veya doktora tezi kapsamında yapılmıştır. Müdahalelerin yüksek kabul oranlarının yanı sıra, yan etkilerin önlenmesi, yaşam kalitesinde artış ve hastanede kalış süresinde azalma gibi çeşitli olumlu sonuçlar gözlenmiştir. Bu sonuçlar Türkiye’deki diğer sağlık çalışanlarının klinik eczacılarla iş birliği yapmaya hazır olduklarını göstermektedir