Günümüz İslâm Dünyasında Ortaya Çıkan Mezhep Kaynaklı Sorunlar ve Tarihsel Kökenleri

Sectarian Sourced Problems and Their Historical Origins Arising in Today's Islamic World

Özet

Günümüzde Suriye, Irak, Yemen gibi pek çok İslam ülkesinde kanlı çatışmalar yaşanmakta ve bu çatışmaların temel sebebinin mezhepsel farklılıklardan kaynaklandığı vurgulanmaktadır. Bu noktada şu soruların cevaplandırılmasıgerekmektedir: İslam’ın farklı yorumlarını temsil eden mezhepleri çatışmaların odak noktasına oturtan sebepler nelerdir? Geçmişte ortaya çıkan mezhep kaynaklı sorunlar günümüze ne ölçüde etki etmiştir? Makalede, klasik dönem kaynaklarında yer alan verilerden hareketle yapılacak olan süreç takibi sonucunda elde edilecek analizlerle günümüzde yaşanan mezhep kaynaklısorunlara tarihsel bir perspektif kazandırmak amaçlanmıştır. Araştırmamızda, Müslümanlar arasındaki mezhep kaynaklı sorunların temel unsurları olarak; devlet yönetiminde mezhep hâkimiyeti, mezheple dinin özdeşleştirilmesi, tekfirin kapsamının genişletilmesi ve ötekileştirme olduğu tespit edilmiştir. Bu unsurların, mezheplerin ortaya çıktığı ilk dönemlerden itibaren farklı saiklerin etkisiyle daha katı bir şekil aldığı ve günümüzdeki sorunlarda en sert şekliyle kendini gösterdiği görülmüştür.

Abstract

Today, bloody conflicts are taking place in many Islamic countries such as Syria, Iraq and Yemen and it is emphasized that the main cause of these conflicts is due to sectarian differences. This point, the following questions need to be answered: What are the reasons that put sects representing different interpretations of Islam at the focal point of conflict? To what extent have sectarian problems that have arisen in the past have affected the present day? In the article, it is aimed to give a historical perspective to the sectarian problems experienced today with the analysis obtained as a result of the process follow-up based on the data contained in the classical period sources. In our research, as the main elements of sectarian problems among Muslims; sectarian domination in the state administration, identification of religion with sect, expanding thescope of takfir and otherization have been determined. It has been concluded that these elements have taken a more rigid form due to the influence of different factors since the first periods of sectarian formation and manifested themselves in the harshest form of today's problems.