BIKARANÎNA ÎZAFEYÊ DI DEVOKÊN KURDÎYA KURMANCÎ DE (DEVOKÊN BAKUR, BAŞÛRÊ ROJHILAT Û BAŞÛRÊ ROJAVA)

EZAFE CONSTRUCTION IN KURMANJI KURDISH (NORTHERN, SOUTH-WESTERN AND SOUTH-EASTERN DIALECTS)

Özet

Kurmanci Kürtçesi ağızlarının konuşucuları karşılıklı konuştuklarında birbirlerinin ağızlarına aşina değillerse anlaşmada bazı problemlerle karşılaşmaktadırlar. Bunun sebebi ağızların bazı leksikal ve gramatik farklılıklara sahip olmasıdır. İzafe partikeli gramatik farklılıkların görüldüğü yerlerden bir tanesidir. Çalışmamızın amacı Kurmanci Kürtçesinin üç ağzında izafe partikelinin farklı kullanımlarını ortaya çıkarmaktır. İzafe partikelinin dialektsel varyasyonlarının ortaya çıkarılması hem farklı kullanımların keşfi sonucunu doğuracak hem de farklı ağzıların birbirlerini anlamasına yardımcı olacaktır. Çalışmamız kuzey, güney-doğu ve güney-batı ağızları üzerine yapılmıştır. Genç, ortayaş ve yaşlı olmak üzere üç yaş grubu ve erkek ve kadın iki cinsiyet grubu şeklinde bir ayrımına tabi tutulan ve toplamda her ağız bölgesinde altı kişi olacak şekilde konuşucular çalışmamız için seçilmiştir. Elli beş sorudan oluşan ölçüm aracımız seçilen konuşuculara Türkçe sorulmuş ve cevapları Kurmanci Kürtçesiyle alınmıştır. Sonuçta izafe belirsiz partikeli ile işaretleyici öğenin kuzey ağzında cinsiyete karşı hassasiyetini kaybedip nötralize olduğu görülmüştür. Yine güney-batı ağzında izafe belirli partikelinin kanonik işaretlemeden farklı olarak ilk önce insan ismi olanlar ve insan ismi olmayanlar şeklinde isimler bir ayrıma tabi tutulmuştur. Daha sonra ilk grubun yani insan olan isimlerin izafe belirli partikeli işaretlemesinde bir cinsiyet ayrımına tabi tutulmadığını fakat insan olmayan isimlerin eril ve dişil ayrıma tabi olacak şekilde işaretlendiği görülmektedir. Buna ek olarak izafe partikelinin cinsyete karşı hassasiyetinin genç nesiller arasında oratadan kalkmaya başladığı görülmektedir. Son olarak kadın konuşucuların erkek konuşuculara oranla çift cinsiyetli isimleri dişil olarak işaretleme eğiliminde olduğunu görmekteyiz.

Abstract

If the different accent speakers of Kurmanjî Kurdish do not familiar with each other's accents, they generally run into difficulties to understand each other. The reason for the lack of mutual intelligibility is the lexical and grammatical variation among dialects. This article aims to show the variations of ezafe particles in three different Kurdish Kurmanji dialects. Revealing the dialectical variation of ezafe particle both demonstrates the different usage of the particle and helps the Kurdish Kurmancji accent spears to understand each other. This study conducted on the northern, south-eastern, and south-western dialects. From each dialect six interviewers have been selected according to their age; young, middle age and old, and their sex; male and female. A measurement tool has been developed which consists of fifty-five questions. The questions have been asked to interviewers in Turkish and the responses taken in Kurdish. What is obtained; firstly, in the northern accent the indefinite ezafe particle and demonstratives have been lost their gender sensitivity and they neutralized. Moreover, in the south-western accent nouns firstly divided into two classes: human and non-human. Human nouns do not sensitive to gender agreement but non-human nouns have a gender agreement. It could be said that step by step nouns lose gender agreement among young generations. Last but not least, the data which is obtained from the measurement tool shows us that the female speakers prefer female agreement in the double-gender nouns more than male speakers.

Anahtar kelimeler: Kurmanci Kürtçesi, İzafe, Ağız, Belirli, Belirsiz, İşaretleyici