Konya Konutlarında (1920-1980) Mekânsal Mahremiyetin Sosyal Paradigmalar Bağlamında İncelenmesi

Investigation of Spatial Privacy in Konya Houses (1920-1980) in the Context of Social Paradigms

Özet

Mimarlık alanında önemli bir yere sahip olan çevresel mahremiyet mekanizmasının temeli, insanların mahremiyetlerini korumak adına çevrelerini nasıl düzenledikleri ve bu düzene göre nasıl bir davranış sergilediklerini konu edinmektedir. Kişinin mahremiyeti en çok aradığı yapılardan birisi olan konutlarda, mekânsal mahremiyetin sorgulanması çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çerçevede Konya’da modernleşme sonucu politik, ekonomik, kültürel ve teknolojik değişimleri kapsayan sosyal paradigmalara bağlı olarak, mahremiyetin varlığı geleneksel konutlar ve apartmanlar üzerinden araştırılmıştır. Yazılı kaynaklardan sosyal paradigmalara dair bilgiler elde edilmiş ve konutlarda mekânsal mahremiyetin değişimi plan düzleminde kamusal, yarı kamusal/özel, özel alan ve konut-kamusal alan ilişkisi, boşluk/şeffaflık, görünürlük başlıklarında teknik çizim ve görsellerle desteklenerek incelenmiştir. Politik, ekonomik, kültürel ve teknolojik parametrelerdeki her bir değişimin yaşamı değiştirdiği, geleneksel yaşam kültüründen gelen ve dışarıya karşı net çizgilerle çizilmiş olan mekân sınırının, modern süreçle birlikte daraldığı, kontrol edilebilir alanın azaldığı belirlenmiştir. Konut modernizm ile bir yandan dışa açılmış, diğerine yaklaşmış ancak kültürle de ilgili olarak görsel mahremiyete ilişkin sınırlarını oluşturmuştur. Apartmanlarda konutun neye açıldığı, hangi mesafede neyi gördüğü ve ne kadar görüldüğü mahremiyet mekanizmalarının konutun dışa açılan yüzeylerinde okumamızı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

The basis of the environmental privacy mechanism, which has an important place in the field of architecture, discusses how people organize their environment to protect their privacy and how they behave according to this order. The question of spatial privacy in houses, which is one of the buildings where one seeks privacy most, is the subject of the study. In this context, as a result of modernization in Konya; Depending on the social paradigms covering political, economic, cultural and technological changes, the existence of privacy has been explored through traditional residences and apartments. Information on social paradigms was obtained from written sources, and the change of spatial privacy in residences in the plane of plan; public, semi-public/private, private space and the relationship between house and public space, space/transparency, visibility, supported by technical drawings and visuals. It has been determined that every change in political, economic, cultural and technological parameters changes life, the spatial boundary, which comes from the traditional life culture and is drawn with clear lines against the outside, shrinks with the modern process, and the controllable area decreases. With modernism, housing has opened up to the outside and approached the other, but has also established its boundaries regarding visual privacy concerning culture. It was concluded that what the house was opened to in the apartments, what it saw at what distance and how far it was seen, the privacy mechanisms would enable us to read on the outer surfaces of the house