1950-1980 Aralığında Sivas’ta İnşa Edilmiş Konut Dizgelerinin Tipolojik Değişkenlik Bağlamında Değerlendirilmesi

The Assessment of The Housing Systems Built in Sivas Between 1950-1980 in the Context of Typological Variability

Özet

Bu çalışma, 1950 sonrasında Sivas’ta konut sunumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın yöntemi, historiyografik bir okuma pratiğinden ve Sivas Belediyesi Arşivi’nden edinilen konut projelerinin değerlendirilmesinden oluşmaktadır. İlk aşama, 1965 yılına ait Sivas İli Analitik Etüdleri üzerinden konut ekseninde genel bir durum saptamasını ve 1950-1970 zaman aralığındaki konut sunumunun değerlendirilmesini kapsamaktadır. İkinci aşamada ise 1970 sonrasının ivmelenen kooperatif girişimleri ve konut sunumundaki diğer eğilimler analiz edilmiştir. Buna göre, Sivas’ta 1960’lara kadar erken cumhuriyet döneminin kübik mimarisiyle inşa edilen apartmanlar, 1960’ların ortalarından itibaren çözülen bir modernist estetiğin takipçisi olmuştur. Öte yandan aynı süreçte üst gelir grubunun karşılayabileceği şekilde inşa edilen karma fonksiyonlu ve yüksek katlı apartmanlar ortaya çıkmıştır. Dönemin değişen koşulları içerisinde alt gelir grubu ise, lojmanlar yerine gecekondu ve kooperatiflere yönelen bir girişimin parçası olmuşlardır.1970 sonrasında ise bir yandan aile apartmanları inşa edilirken bir yandan ortaklık yoluyla inşa edilen çok katlı ya da çok bloklu apartmanlar belirmiştir. Kimi zaman da işveren aracılığıyla inşa edilen konutta, sürecin en belirgin nüvesi, kooperatifler aracılığıyla edinilen kazanımlardır. Konutun bu çeşitlenmiş üretim kaynakları, dönemin tasarımcı aktörlerinin rolünü belirginleştirmiştir. Sonuçta, 1950’den 1980’lere kadar kentsel mekânda farklı konut sunumları farklı dinamikler aracılığıyla biçimlenmiştir.

Abstract

This study aims to reveal housing supply after 1950s in Sivas. Research method consists of a historiographic practice and an evaluation of house projects which acquired from Sivas Municipality Archive. First phase is comprised of an investigation on housing supply between the range of 1950-1970 and a general assessment from the point of Sivas İli Analitik Etüdleri, dated 1965. In the second phase, housing cooperatives after 1970 and other tendencies in housing supply in Sivas are analyzed. Shortly, cubic apartment blocks of early repuclican architecture was become widespread in Sivas until 1960s and after the 1960s this modernist aesthetic wasloosened. On the other hand, high-rise and mixedfunctional apartment blocks which afforded by high-income group were revealed. Middle class and low-income group in the same period were become a part of cooperative initiative and shanty houses. While apartments for families were continued to build in the city, high-rise and multi-blocks apartments were revealed after 1970as a consequence of partnership. In addition to partnership, apartments were also built by contracts between the employer and contractor. However, this period was best characterized through housing cooperatives. Besides, this diversified building sources of house crystallizes the role of designer actors of the period. Consequently, different housing supplies in urban space are shaped by different dynamics from the 1950s to 1980s.