Berger HIV ile İlgili Damgalama Ölçeği Türkçe Formu’nun Geçerlik ve Güvenilirliği

Özet

Amaç: HIV ile yaşayan kişilerde damgalanma, sağlık hizmetlerinin etkin biçimde kullanımının önünde engel oluşturmakta, ruh sağlığını etkilemekte ve tedavi uyumsuzluğuna yol açabilmektedir. Damgalanmanın farklı bileşenlerinin değerlendirilebilmesi, uygun koruma ve müdahale stratejilerinin geliştirilebilmesi için gereklidir. Bu çalışmada Berger HIV ile İlgili Damgalanma Ölçeği’nin (Berger-HİDÖ) Türkçeye çevrilip uyarlanarak geçerlik ve güvenilirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kırk maddeden oluşan, 4’lü Likert tipi yanıtlanan özbildirim ölçeğinin Türkçe formu, HIV infeksiyonu nedeniyle izlenen 95 kişiye Beck Depresyon Envanteri (BDE), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) ve sosyodemografik veri formu ile birlikte uygulanmıştır. Bulgular: İlk bakış geçerliliği yeterli bulunan ölçeğin maddeleri açıklayıcı faktör analizinde dört faktöre yüklenmiştir: İçselleştirilmiş Damgalanma (16 madde); Toplumsal Tutumla İlgili Endişeler (12 madde); Olumsuz Kendilik İmajı (dokuz madde); Açılmayla İlgili Endişeler (sekiz madde). Bulgular gereği bir madde çıkarıldıktan sonra, bu yapının varyansın %46,71’ini açıkladığı görülmüştür. Dört alt ölçeğin iç tutarlılık güvenilirlik Cronbach alfa katsayıları 0,802 ile 0,934 arasında hesaplanmıştır. BDE puanı ile Berger-HİDÖ’nün İçselleştirilmiş Damgalanma, Toplumsal Tutumla İlgili Endişeler ve Açılmayla İlgili Endişeler alt ölçek puanları arasında zayıf (rs =0,214, p=0,047; rs =0,295, p=0,006; rs =0,353, p=0,001), Olumsuz Kendilik İmajı alt ölçek puanı ile iyi derecede korelasyon saptanmıştır (rs =0,617, p<0,001). RBSÖ puanı ile Berger-HİDÖ’nün Olumsuz Kendilik İmajı alt boyut puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, orta derecede pozitif korelasyon bulunmuştur (rs =0,434; p<0,001). Sonuç: Berger-HİDÖ Türkçe formu bu örneklemde HIV ile ilgili damgalanma düzeylerini ölçmede geçerli, güvenilir bir araç olarak bulunmuştur.

Abstract

Introduction: HIV-related stigma towards people living with HIV/AIDS (PLWHA) creates a barrier in accessing to quality health care, affects mental health and leads to poor treatment adherence. There’s a need to evaluate different components of HIV-related stigma to develop appropriate strategies for prevention and intervention. The aim of this study was is to translate and adapt Berger HIV Stigma Scale to Turkish and assess its reliability and validity. Method: The Turkish version of the 40 item, 4-point Likert-type selfreport HIV Stigma Scale, Beck Depression Inventory (BDI), Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES) and sociodemographic data form were administered to 95 PLWHA. Results: The face validity of the scale was found to be sufficient and the items, were loaded on four factors in the explanatory factor analysis: Internalised Stigmatization (16 items); Concerns with Public Attitudes (12 items); Negative Self Image (9 items); and Disclosure Concerns (8 items). This structure explained 46.71% of the variance after an item was removed based on the analysis. All subscales had acceptable internal consistency with Cronbach’s alpha coefficients 0.802 and 0.934. BDE scores had weak positive correlations with Internalized Stigmatization; Concerns with Public Attitudes; Disclosure Concerns subscale scores (rs =0.214, p=0.047; rs =0.295, p=0.006; rs =0.353, p=0.001), whereas they had strong positive correlations with Negative Self Image score (rs =0.617, p<0.001). A moderate positive correlation was found between RSES and Negative Self Image subscale score (rs =0.434; p<0.001). Conclusion: Conclusion: Our findings showed that the Turkish form of the Berger HIV Stigma Scale is a reliable and valid tool for measuring HIV-related stigma among PLWHA.