ORTA İSVEÇ (BERGSLAGEN) SVİONİTİK LEPTİT HATTINDAKİ SAHRELER ÜZERİNDE MAGNETİKLEŞME İSTİKAMETİNİN VE MAGNETİK VASIFLARIN ETÜDÜ

UNTERSUCHUNG MAGNETISCHER EIGENSCHAFTEN, INSBESONDERE DER MAGNETISIERUNGSRICHTUNG, AN GESTEINEN DES SVIONISCHEN LEPTITZUGES MITTELSCHWEDENS (BERGSLAGEN)

Özet

Burada, kullanılan PUZIGHA teçhizatının yapılış ve çalışma tarzından bahsedilecektir. Bu teçhizatla elde edilen sıhhat derecesinin, tamamen kifayet eder mahiyette bulunduğu görülmüştür. Orta isveç'teki (Bergslagen) svionitik leptit hattının sahre numuneleri üzerinde yapılan etüdler ve bunların magnetizasyon istikametinin tâyini muayeneleri, bugünkü arz devresi sahasından takriben 30° nispetinde bir magnetizasyon istikameti verecek şekilde inhiraf göstermiştir. Remanant ve endüksiyonlu magnetizasyon arasındaki nispete istinaden, Svionium esnasında, burada tesbit olunan magnetizasyon istikametlerinden başka bir istikametin hâkim bulunmamış olduğu kabul edilebilir ki, bu sayede S. K. Runcorn tarafından bildirilen ve bugünkü arz devresinden inhiraf eden sahre magnetizasyon istikametine mütaallik etüd neticelerinin muhtelif zamanlara göre teyidi de mümkün olmuştur. Magnetizasyon vüsati, magnetizasyon portörü olarak belli olan magnetitin zuhur eden miktarına bağlıdır. Burada takriben % l ve takriben % 10 magnetit muhtevası gösteren iki karakteristik grupun ayırdedilmesine imkân hasıl olmuştur. Sahrelerin çok büyük olan eşitsizlikleri (Inhomogenitât), birçok defalar, ölçü neticelerinin sıhhatle tefsirlerine mâni olmuştur. Stora Kopparbergs Bergslags AB, Falu Kopparrverk müessesesinin yardımı sayesinde, daha evvelce Falu Kopparverk müessesesi için yapmış olduğum etüdleri, bu etüdlerime esas olarak alabildim.

Abstract

Investigation of the magnetic properties, particularly of the direction of magnetization, of rocks of the Svionian leptite trend in Middle Sweden (Bergslagen). The design and technique of the used PUZICHA-apparatus is described. It is shown that the accuracy obtained can be considered entirely sufficient. The examination of rock specimens from the Svionian leptite trend in Middle Sweden as to their direction of magnetization showed that the direction of magnetization deviated by about 30° from the present earth's magnetic field. Due to the ratio of residual to induced magnetism it can be presumed that during Svionian time no other but the direction of magnetization as determined above must have existed. This confirms the results of observation published by S. K. Runcorn about the deviation of the direction of magnetization of rocks of different epochs from the earth's magnetic field. -The magnitute of magnetization depends on the percentage of magnetite which was recognized as the carrying agent of magnetization. It was possible to work out two characteristic groups, one having about 1 per cent and the other 10 per cent of magnetite. The great inhomogenity of the rock did not often allow a distinct evaluation of the results of measurements.