Dergiler / Turkish Journal of Earth Sciences / 2006 / Cilt: 15 - Sayı: 1
Eosen Yafll› Sarayc›k Granodiyoritinin Çevresindeki Dokanak Baflkalafl›m› (Do¤u Pontidler, Türkiye)
- Sayfa
- 75–94
- DOI
- —
Özet
Eosen yafll› Sarayc›k granodiyoriti, Bayburt, Do¤u Pontidler, tektonizma sonras› yerleflmifl küçük bir sokulum kütlesi olup (yaklafl›k 11 km2), tektonik olarak yanyana getirilmifl farkl› nitelik ve yafltaki metamorfik ve metamorfik olmayan kayaçlar› kesmektedir. Sokulum sonucunda çevreleyen kayaçlarda ∼0.8–1 km geniflli¤inde bir dokanak baflkalafl›m halesi geliflmifltir. Bütün litolojilerde ince kesit ölçe¤inde dengesizlik dokular›, baflkalafl›m halesinin iç zonlar›nda bile, yayg›nca gözlenmektedir. Dokanak baflkalafl›m›n›n koflullar›, metapelitlerde bariz bir dengesizlik belirtisi göstermeyen mikro-alanlara uygulanan faz dengeleri ile tahmin edildi: Dokanak baflkalafl›m› sonucunda oluflan mineral topluluklar› (sözgelimi, andaluzit + korund + K-feldspat), granodiyoritin içerdi¤i hornblendlerin Al içeriklerine dayal› olarak yap›lan bas›nç tahmini ve andaluzit dura¤anl›k alan›nda bölümsel ergime s›¤ yerleflim derinliklerine iflaret etmektedir (0.21±0.05 GPa = ∼5–8 km). Dokanak baflkalafl›m› s›ras›nda, doruk s›cakl›klar› dokanaktan 400 m uzakta 430–520 ºC’den dokana¤›n bitifli¤inde ≥730 ºC’ye kadar de¤iflmektedir. Sokulum dokana¤›ndan ≤30 m uzakl›klarda pelitik litolojiler, gerek andaluzit gerekse sillimanit dura¤anl›k alanlar›nda bölümsel ergimeye u¤ram›fl olduklar›n›n izlerini tafl›maktad›r. Bazik litolojiler genelde yapraklanmaya paralel uzanan, 2–50 mm kal›nl›¤›nda ve skarnlara benzer mineraloji sunan seviyeler içermektedir. Bu seviyeler olas›l›kla ak›flkanlar›n bazik litolojilerle etkileflimi sonucunda oluflmufltur. Dengesizlik dokular›n yayg›nl›¤› bask›n olarak dokanak baflkalafl›m› öncesi aflamadan kal›nt› varl›¤›ndan ziyade, dokanak baflkalafl›m› s›ras›nda s›cakl›k ve/veya ak›flkan kimyas›n›n zamansal de¤iflimiyle ba¤lant›l›d›r.
Abstract
The Eocene Saraycık granodiorite, eastern Pontides, Turkey, is a small post-tectonic intrusive body (~11 km2), cross-cutting tectonically juxtaposed distinct metamorphic and non-metamorphic lithologies. A ~0.8 to 1-km-wide contact-metamorphic aureole has developed around the intrusion. Disequilibrium is prevalent in all lithologies, even in the inner zones of the contact aureole. Conditions of contact metamorphism are estimated by simple phase equilibria applied to microdomains in the metapelitic lithologies without obvious signs of disequilibrium: Shallow emplacement depths (0.21±0.05 GPa = ~5-8 km) are suggested by contact-metamorphic mineral assemblages (e.g., andalusite + corundum + K-feldspar), by Al-in-hornblende barometry on granodiorite and by partial melting within the stability field of andalusite near the intrusive contact. Peak temperatures during the contact metamorphism ranged from 430-520 ºC at the outer domains of the aureole (~400 m from the intrusive contact) to >=730 ºC at the immediate contact of the intrusion. Textural evidence for partial melting in the stability fields of both andalusite and sillimanite are observed in metapelitic lithologies at distances £30 m from the intrusive contact. Basic lithologies contain mostly foliation-parallel, 2-50-mm-thick layers with skarn-like mineralogy, which probably formed via infiltration of chemically reactive fluids. Prevalence of disequilibrium is predominantly related to temporal variation in temperature and/or fluid composition attending the contact metamorphism, rather than to the presence of some relict minerals from a pre-contact-metamorphic stage.