POSTMODERN SANATTA NESNE VE MEKAN BAĞLAMI: İKİ TÜRK KADIN SANATÇI

Özet

Postmodern sanat hareketleri, öncelikle bir birey olan sanatçının, çeşitli büyük toplumsal olaylardan doğrudan etkilenmesi sonucu bazı kişisel fikirlerini, sanat yapıtına yansıtması nedeniyle 1960’larda Amerika’da ve bazı Avrupa ülkelerinde başlamıştır. Tüm sanat tarihi anlatısı boyunca değişime uğrayan sanat nesnesi, postmodern dönemde heykelin mekâna yayılması ve resmin yassı yüzeyinden çıkması gibi nedenlerle mekanla birlikte düşünülmektedir. Bu bağlamda, mekân kavramı farklı yönleriyle irdelenmiş ve sanat nesnesiyle ilişkisini örnekler yoluyla ortaya çıkarabilmek amaçlanmıştır. Ele alınan iki Türk sanatçı Hale Tenger ve Ayşe Erkmen, dönemin sanat anlayışlarını yansıttıklarından tercih edilmiştir. Her iki sanatçı da sanat işlerinde öncelikli eleman olarak mekânı yeni bir bağlamda kurgulayarak kullanmışlardır. Bu kurgularda Erkmen, kamu alanlarını sanat nesnesine dönüştürerek toplumsal konuları ele almış ve toplumsal tarihin verilerinden faydalanmıştır. Bunun yanında Tenger, mekan kurgularında öznel tarih verilerinden, kadın-erkek, ölüm-yaşam ve içerisi-dışarısı gibi karşıtlıklardan yararlanmış ve mekanın koku, ışık ve hareket gibi çeşitli boyutlarını da anlam oluşturma süreçlerine katarak, izleyeni şok etme yoluna gitmiştir.

Abstract

Postmodern art movements primarily began in America and some European countries in the 1960s as a result of the process whereby the artist, an individual in the first place, having been affected by the great social events of the day, began to reflect his personal ideas in his works. The object of art, having gone through many changes in the history of art, is considered together with place as sculpture combined with place and the painting freed itself from flat surface in the postmodern era. In this respect, concept of place is aimed to analyze in different perspectives and its relation with the art object is made clear with examples. The two Turkish artists considered in this study are Hale Tenger and Ayşe Erkmen. Both artists used place as the primary element in their works, but they utilize the space by the means of fictioning as to the new context. In these contexts, Erkmen mentioned the sociological issues by the public spaces turning into the art objects and benefited from the sociologic historical informations. On the other hand Tenger gained advantage individual historical informations, controversies like male-female, death-life and inside-outside, preferred to attract and make the people shock by the way of using odour, lightness and motion of the space and adding these effects to the head meaning.