Dergiler / sinecine: Sinema Araştırmaları Dergisi / 2011 / Cilt: 2 - Sayı: 2
KURTULUŞ SAVAŞI FİLMLERİ VE MİLLİ HAMASET
- Sayfa
- 33–56
- DOI
- —
Özet
Bu makale cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte temel hedef olarak ortaya çıkan ulus-devlet anlayışını ve bu anlayışa bağlı olarak tanımlanan Türk ulusal kimliğini var eden etkenlerin Kurtuluş Savaşı filmlerinde nasıl yansıtıldıklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Taner Akçam (2009), Türk ulusal kimliğinin oluşumunda belirli olan etkenlerin korku, kuşku, intikam duygusu gibi psikolojik reaksiyonlara ve hatta katliamlar gibi doğrudan eylemlere neden olduğunu ileri sürer. Kurtuluş Savaşı filmlerinin bu etkenleri bünyesinde fazlasıyla barındırdığını, milli kimlik inşası için gerekli olan kültürel ve etnik homojenleşmenin unsurlarını başarıyla aksettirdiğini söylemek mümkündür. “Derin millet” oluşumunun bir ürünü olan homojenleşme, filmlerde kanonik anlatı formatı içerisinde belirli simgesel kodlarla ve hamaset içeren ifadelerle tasvir edilir. Bu sayede kolektif belleğin yeniden oluşturulması sağlanırken, Türklük sürekli olarak yüceltilir, azınlıklar daima düşman addedilir, değişen siyasi yapıya bağlı olarak yeni öğeler homojenleşmenin parçası haline getirilir. Bu doğrultuda milli bir kimlik inşasına hizmet ettiği iddia edilen etkenleri içeren Bir Millet Uyanıyor (1932), Vurun Kahpeye (1949), Allahaısmarladık (1951), İstiklal Harbi/Ruhların Mucizesi (1954), Meçhul Kahramanlar (1958), Düşman Yolları Kesti (1959), Çanakkale Aslanları (1964), Son Osmanlı Yandım Ali (2007) gibi cumhuriyetin farklı dönemlerinde Kurtuluş Savaşı’nı konu alan ve her biri milli hamasetin örneği olan filmler ele alınarak analiz edilmiştir.
Abstract
This article analyzes the approach to the “nation-state” that developed after the establishment of the Turkish Republic and how the factors based on this approach that brought into being the Turkish national identity are represented in Independence War films. Taner Akçam (2009) argues that these factors cause psychological reactions like fear, suspicion, vengeance, or direct actions like pogroms. Independence War films reflect these factors abundantly, thus promoting elements of cultural and ethnical homogeneity which were necessary for reconstructing a national identity. Homogeneity, which is a product of “deep nation” formation, is expressed as a part of canonic narration with specific symbolic codes and heroic discourse in the movies. Thus, the regeneration of collective memory is provided, being Turkish is lauded, minorities are considered as enemies, and new elements are brought into scene as the political structures change. Analyzing the factors in these movies that contribute to Turkish identity will demonstrate that these movies have served and continue to serve the purpose of reconstructing national identity. Therefore, the movies from different periods of the Republic, viz., A Nation is Awakening (1932), Strike the Whore (1949), Goodbye (1951), The Independence War (1954), The Unknown Heroes (1958), Dusman Yollari Kesti (1959), The Lions of Gallipoli (1964), The Last Ottoman: Yandim Ali (2007), all of which are about the Independence War and are examples of national heroism, are analyzed.