Relationship Between Bone Mineral Density and Disease Activity in Patients with Ankylosing Spondylitis

Ankilozan Spondilitli Hastalarda Kemik Mineral Yoğunluğunun Hastalık şiddeti ile ilişkisi

Hasan ULUSOY,Ayhan BİLGİCİ,ÖMER KURU,Nebahat SARICA,Şule ARSLAN,Ünal ERKORKMAZ

Özet

Amaç: Bu retrospektif çalışma ankilozan spondilitli hastalarda (AS) lomber vertebra ve femur boynunda kemik mineral yoğunluğunu (KMY) belirlemek, KMY ile klinik, radyolojik ve laboratuvar parametreler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla planlanmıştır.Yöntem ve Gereçler: Çalışma grubu, ortalama hastalık süresi 11.9±6.1 yıl olan 28 AS hastasından oluşmuştur. Klinik ve demografik değişkenlere ilave olarak dual energy X-ray absorbtiometry (DEXA) ile belirlenmiş lomber bölge ve femur boyun KMY değerleri kaydedildi. Lomber spinal skor (LSS) ve sakroiliyak skor (SIS) standard radyografiler kullanılarak hesaplandı. Eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ve C-reaktif protein düzeyleri laboratuvar parametreler olarak belirlendi.Bulgular: Osteoporoz ve osteopeni sıklığı sırasıyla lomber bölgede %7.1 ve %25, femur boynunda %14.2 ve %17.8 olarak bulundu. LSS lomber KMY ile pozitif korelasyon gösterirken (r=0.70, p<0.001), femur boyun KMY ile korelasyon göstermemiştir (r=-0.11, p=0.55). SIS ile femur boyun KMY arasında negatif korelasyon bulunurken (r=-0.79, p<0.001, SIS ile lomber KMY arasında korelasyon bulunamamıştır (r=0.19, p=0.32). Hastalık süresi lomber KMY ile pozitif korelasyon (r=0.37, p=0.05), femur boyun KMY ile negatif korelasyon göstermiştir (r=-0.46, p=0.01). Klinik ve laboratuvar parametreler değerlendirildiğinde sabah tutukluğu, spinal ağrı, ESH ve CRP'nin KMY ile ilişkili olmadığı, yalnızca modifiye Schober testinin hem lomber hem de femur boyun KMY ile ilişkili olduğu görülmüştür.Sonuç: Ankilozan spondilit hastaları osteoporoz gelişim riski taşımaktadır. İlerlemiş hastalıkta lomber KMY değerleri paravertebral ossifikasyon ve kalsifikasyonlar nedeniyle yanıltıcı olarak yüksek bulunmaktadır. Bu nedenle, ilerlemiş AS hastalarında kemik kütle kaybının femur boyun bölgesinden değerlendirilmesi daha akılcı görünmektedir.

Abstract

Objective: This retrospective study was planned to determine the relationship between bone mineral density (BMD) and clinical, radiological and laboratory parameters in patients with ankylosing spondylitis (AS). Materials and Methods: The study group consisted of 28 patients with a mean disease duration of 11.9±6.1 years. In addition to clinical and demographic variables, lumbar and femoral BMD were evaluated with dual energy X-ray absorbtiometry. Lumbar spine score (LSS) and sacroiliac score (SIS) were calculated by grading of standard radiographs. Erythrocyte sedimentation rate (ESR) and C-reactive protein (CRP) level were determined as laboratory parameters.Results: The rate of osteoporosis and osteopenia were 7.1% and 25% at the lumbar spine, and 14.2% and 17.8% at the femoral neck, respectively. LSS was significantly correlated with lumbar BMD (r=0.70, p<0.001), but not with femoral neck BMD (r=-0.11, p=0.55). SIS was negatively correlated with femoral neck BMD (r=-0.79, p<0.001), but not correlated with lumbar BMD (r=0.19, p=0.32). While lumbar BMD was positively correlated with disease duration (r=0.37, p=0.05), femoral neck BMD showed negative correlation with disease duration (r=-0.46, p=0.01). The evaluation of clinical paramaters and BMD showed that morning stiffness, spinal pain, ESR and CRP were not correlated with BMD. Only modified Schober's test was related to BMD on both lumbar spine and femoral neck.Conclusion: Ankylosing spondylitis patients are at risk for developing osteoporosis. In advanced disease, the lumbar BMD is misleadingly high because of paravertebral calcification and ossification. Therefore, it is more rational to evaluate the BMD at the femoral neck.