Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e İlk ve Ortaokul Tarih Ders Kitaplarında Romanya Algısı (1908-1932)

Perception of Romania in The Primary And Secondary School History Textbooks from The Second Constitution to The Republic (1908-1932)

Özet

Edward Hallett Carr, “What is History” adlı kitabında “tarih geçmiş ve gelecek arasında bitmeyen birdiyalogdur” demektedir. Bu diyalog çoğu zaman yeni nesillere ciltlerce yazılan tarih kitapları aracığıyla değilgenç dimağlara çocukluklarından itibaren verilen tarih ders kitapları aracılığı ile de taşınmaktadır. Özellikle1912-1913 Balkan Savaşları’nın getirdiği siyasi şartlar, Türkçülük akımının tarih ders kitaplarında da önemlibir etkiye sahip olmasına neden olmuştur. Cumhuriyet’in kurulmasıyla Türkiye’de tarih çalışmaları millîdevlet ve onun takip ettiği milliyetçilik fikriyle gelişmiştir. Romanya, Sırbistan, Yunanistan, Bulgaristan veArnavutluk gibi önce özerk sonra bağımsız olan devletlerin elden çıkması, yitirilen Rumeli toprakları vebitmek bilmeyen göç dalgalarının olumsuz etkisi, tarih ders kitapları yazıcılığında da kendini göstermiştir.Osmanlı Devleti’nin son yıllarında ve Cumhuriyet’in ilk on yılında Romanya ilk, orta ve lise tarih derskitaplarında genellikle “Osmanlı’nın Balkanlar Fütuhatı” bölümlerinde Eflak ve Boğdan’ın fethindenbaşlayarak kronolojik bir tarihi sistematik içinde ele alınmış, bu durum Türk gençlerinin akıllarında RomanyaDevleti ve milletine dair belirgin bir algı oluşmasında çok ciddi bir rol oynamamıştır. Bu makalede, 1908-1932 yılları arasında Türkiye’deki ilk ve ortaokul tarih ders kitaplarında, diğer Balkan Devletlerine oranladevletlerarası ikili ilişkilerin daha gelişmiş olduğu Romanya’nın ne şekilde ele alındığını ortaya koymakamaçlanmıştır. İkili ilişkilerin tarih ders kitaplarına yansıyıp yansımadığını anlamak ve Türkiye-Romanyadostluk ilişkilerinin geliştirilmesinde tarih ders kitaplarından nasıl yararlanılması gerektiğine ilişkin önerilersunmak da makalenin amaçları arasındadır.

Abstract

Edward Hallett Carr says, “history is an endless dialogue between past and future” in his book named “What is History”. And this dialogue is conveyed to young minds through history textbooks given to them since their childhood periods, not through the history books written in large volumes. The political conditions arisen with the effect of the 1912-1913 Balkan Wars caused the Turkism to have a significant effect in history textbooks. History studies in Turkey have developed with the nation-state and the nationalism idea it followed with the establishment of the Republic. The negative effect of Rumelian lands, which got out of hand first as self-governing states then as independent states such as Romania, Serbia, Greece, Bulgaria and Albania and the endless migration waves manifested itself in historiography. Romania is generally discussed in the section of “the Conquests of the Ottoman Empire in Balkans” in a chronological and historical systematic starting from the conquest of Moldavia (Eflak) and Walachia (Boğdan), and this situation hasn’t played a significant role in the formation of an adequate perception of Romania in the minds of Turkish youths. This article aims to show how Romania, with which international bilateral relations were more advanced compared with the other Balkan states, is discussed in the first and secondary school history textbooks in Turkey between 1908 and 1932. Understanding whether bilateral relations are reflected in the history textbooks and presenting suggestions on how to use history textbooks in the development of friendship relations between Turkey and Romania are also among the objectives of the article.