MÜZENÎ’NİN İMAM ŞÂFİÎ’YE AYKIRI GÖRÜŞLERİ -SARHOŞUN TALAKI ÖRNEĞİ-

CONTRARY OPINIONS OF MUZENI AGANIST IMAM SHAFI'I THE EXAMPLE OF TALAQ/DIVORCE OF DRUNK

Özet

Şâfiî mezhebinin oluşmasında ve sistematik yapıya kavuşmasındailk öğrencilerin etkisi ve katkısı inkâr edilemez. Bu anlamda Irak’taZa‘ferânî, Mısır’da ise Büveytî, Müzenî ve Rebi‘ b. Süleyman el-Murâdî’yisayabiliriz. Bu öğrenciler içerisinde Müzenî, önceleri kelâmî konularlailgilenirken İmâm Şâfiî’nin Mısır’a gelmesiyle fıkhî konulara yönelmiştir.Dört yıl gibi kısa bir süre İmâm Şâfiî’ye öğrencilik yapmıştır. Münazaraehli ve delil sunma becerisinin güçlü olması gibi özellikleri ile İmamŞâfiî’nin beğenisini kazanmış ve İmam Şâfiî tarafından mezhebinyardımcısı olarak görülmüştür. İmam Şâfiî’nin vefatından sonra birçokeser yazmış ancak “Muhtasarü’l-Müzenî” eseriyle mezhepte şöhretbulmuştur.Muhtasarü’l-Müzenî, Şafiî mezhebinin temel kaynakları arasındayer almaktadır. Müzenî, kitabının başında “Bu kitabı Şâfiî’nin ilmindenve görüşlerinden ihtisâr ettim/özetledim.” demektedir. Eser, İmamŞâfiî’nin el-Ümm kitabının muhtasar halini çağrıştırmakla birlikte, konutertibinin farklı olması, Şâfiî’nin orada bulunmayan görüşlerine yervermesi ve Müzenî’nin kendi yorumlarını da içermesi bakımındanorijinal bir eser olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca Müzenî’nin İmamŞâfiî’ye aykırı görüşleri de daha çok bu eserinde yer almaktadır.Mezhebin oluşumunda önemli bir katkısı olan Müzenî’nin, çoğumeselelerde İmam Şâfiî ile mutabık olmasının yanında birçok konudada İmam Şâfiî’ye muhalefeti bilinmektedir. Hiç şüphesiz ayrıdüşündüğü konuların en önemlilerinden birisi de sarhoşun talakı konusundaki görüşüdür. Sarhoşun talakı konusuyla ilgili tartışmalaraile hukuku özelinde temerküz etse de ehliyet arızaları içerisinde detartışılagelmiştir. İşte bu araştırmada konu bir makale boyutlarıiçerisinde incelenecektir.

Abstract

The effect and contributions of the first students cannot be denied in the formation of Shafi'i madhhab. In this manner, we can rank Za‘ferânî in Iraq, Buweytî, Muzenî and Rebi‘b. Suleyman el-Murâdî in Egypt. While Muzeni, among these students, dealt with at first the issues regarding calam, he inclined to issues concerning fiqh with the coming of Imam Shafi'i to Egypt. He was the student of Imam Shafi'i for a while as short as four years. He was appreciated by Imam Shafi'i with his characteristics of being competent in discussion and having strong skill of evidence submission, and he was regarded as the assistant of madhhab. Although he wrote many works following the death of Imam Shafi'i, he gained reputation with his “Muhtasaru’l-Muzenî” in the madhhab. Muhtasarü’l-Muzenî” is among the main sources of Shafi'i madhhab. Muzenî states in the beginning of his book that I summarised this book from the science and opinions of Shafi'i. The work meets us as an original work along with its evoking the brief version of Imam Shafi'i’s book of el-Umm, its different type of subject organisation, involving the views of Shafi'i which are not in el-Umm, and including self-comments of Muzeni. In addition, contrary opinions of Muzeni against Shafi'i are also mostly in this work. It is known that although Muzeni, who has significant contribution in the formation of madhhab, agreed with Shafi'i on many issues, he challenged Imam Shafi'i in many subjects. It is no doubt that his opinion about the talaq of drunk is one of most important subjects that he thinks different from Imam Shafi'i. Even though the disputes about the talaq of drunk are specifically concentrated on family law, it has been also discussed concerning competence problems. In this study, this subject will be investigated within the context of an article.