ENDEMİK ÜÇ SIDERITIS L. TAKSONUNUN TOHUM VE DIŞ MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Özet

Türkiye, birçok aromatik bitkiden oluşan Lamiaceae familyasi için bir gen merkezidir. Bu familyanin bir üyesi olan Sideritis cinsi tibbi ve aromatik bitkiler içinde önemli bir yere sahiptir. Ülkemizde, Sideritis cinsi 55 takson ile temsil edilmektedir. Bunun 40’i endemiktir. Çalişmada endemik Sideritis taksonlarindan 3 tanesi (S. brevidens P.H.Davis, S. vuralii H.Duman & Başer and S. rubriflora Hub.-Mor.) ele alinmiştir. Yapilan arazi ve laboratuvar çalişmalari sonucunda taksonlarin diş morfolojik özellikleri ve tohumlarinin en-boy ölçüleri, ağirliklari, Taramali Elektron Mikroskobunda (SEM) çekilen fotoğraflardan tespit edilen yüzey ornamentasyonlari ortaya konulmuştur. Çalişmanin sonuçlarina göre incelenen taksonlarin tohum şekilleri triangular-ovat ya da ovat olarak tespit edilmiştir. Tohumlarin ortalama ağirliklari 0,03 gr ile 0,11 gr arasinda değişmektedir.

Abstract

Turkey is a gene center for the Lamiaceae family comprising many aromatic plants. The genus Sideritis L., a member of this family, has an important place in medicinal and aromatic plants. In Turkey, the genus Sideritis is represented by 55 taxa and 40 of this number are endemic to Turkey. In this study, three of the endemic Sideritis taxa (S. brevidens P.H.Davis, S. vuralii H.Duman & Başer and S. rubriflora Hub.-Mor.) were discussed. As a result of the field and laboratory studies, the morphological features of the taxa and also dimensions, weights, the surface ornamentations, determined by the Scanning Electron Microscope (SEM of the seeds) images, of the seeds were revealed. According to the results, the seed shapes of the examined taxa were determined as triangular-ovate or ovate. Average weights of seeds range from 0.03 g to 0.11 g.