Tüberküloz tedavisi sırasında gelişen hepatotoksisite

Ahmet Selim YURDAKUL,Haluk Celalettin ÇALIŞIR,Nevin TACİ,Neslihan ÇELİK,Mihriban ÖĞRETENSOY

Özet

Tüberküloz tedavisinde kullanılan ilaçların en sık rastlanan yan etkisi hepatotoksisitedir. Tedavi sırasında hepatotoksisite gelişen olgularda klinik yaklaşım konusunda görüş birliği yoktur. Kliniğimizde Ocak 1999 ile Aralık 2000 tarihleri arasında tüberküloz tedavisine başlanan 122 erkek, 63 kadın, toplam 185 hastada hepatotoksisite gelişme boyutunu incelemek amacıyla hastaların kayıtlarına erişilerek, kişisel bilgileri, hepatotoksisite için risk faktörleri araştırıldı. Karaciğer enzimlerinin normal değerin üst sınırının üç katına çıkması ve/veya serum bilirubinlerinin yüksekliği ve/veya transaminazlarda artış ile birlikte iştahsızlık, bulantı, kusma ve sarılık yakınmalarının olması hepatotoksisite olarak kabul edilmiştir. Kırk dört hastada çeşitli düzeylerde karaciğer fonksiyon testlerinde yükselme saptanmış, 11'i erkek, toplam 21 hastada ise tüberküloz tedavisinin kesilmesini gerektiren hepatotoksisite gelişmiştir. İlaçları kesilen kadın hastaların yaş ortalaması 39.2±17.5, erkeklerin 46.9±15.4, tüm hastaların ise 43.2±16.5'tir. Hepatotoksisite gelişen hastalarda, enzim yüksekliği tedavi başlangıcından ortanca 11 gün sonra ortaya çıkmış, tedavileri kesilen bu hastalarda ortanca 11 gün sonra enzimler normal düzeylere inmiştir. Hastalarda hepatotoksisiteye bağlı ölüm, tüberküloz tedavisinin başarısız kalması gibi sonuçlar gözlemlenmedi. Bununla beraber, tüm hastaların %23.7'sinde enzim yüksekliği, %11.3'ünde ise ilaç kesilmesini gerektiren komplikasyon oluşması tedavide göz önüne alınması gereken önemli bir nokta olarak saptanmış, hepatotoksisite gelişen hastalarda standart tüberküloz ilaçlarıyla yeniden tedavinin başarıyla sonlandırılabileceği görülmüştür.

Abstract

The most common adverse reaction of the drugs in the treatment of tuberculosis is hepatotoxicity. There is no agreement on the clinical approach to drug induced hepatotoxicity during anti-tuberculosis treatment. Because hepatotoxicity (11.3%) and elevation of transaminase (23.7%) were developed in our patients in the treatment of tuberculosis, this should be kept in mind during anti-tuberculosis therapy. But, death and failure of the tuberculosis therapy were not observed due to the hepatotoxicity. It was seen that the treatment of tuberculosis could successfully be completed with standard chemotherapy in patients who had drug induced hepatotoxicity.