Bulgaristan sağlık sistemindeki reformlar ne sonuç verdi?

Özet

Bulgaristan sağlık sistemi 1989’dan başlayarak bir reform süreci geçirmektedir. Örgütlenmeden hizmet sunumuna kadar reform kapsamına giren tüm alanlarda Türkiye’de yürütülen sürece benzer bir uygulamalar göze çarpmaktadır. Reform süreci içinde temel olarak sağlık hizmet sunumunun özelleştirilmesi, sağlık hizmet yönetiminin desantralizasyonu, sağlık sisteminin piyasa odaklı olarak yeniden yapılandırılması, finansman yapısının değiştirilerek genel vergilerden sağlanan kaynak yerine sağlık sigortasına geçiş ve oluşan yeni yapıda sigorta kurumunun sözleşme temelli hizmet satın alması yürürlüğe girmiştir. Sağlık hizmet sunumu da değiştirilerek birinci basamakta genel pratisyenlik sistemine geçilmiştir. Hastanelerde yönetim merkezi değil, özerk idareler olarak planlanmış ve belediyelerin hastane hizmetlerine katılımı sağlanmıştır. Finansmanda ana kurum Ulusal Sağlık Sigorta Fonu’dur. Zorunlu sağlık sigortası olmasına karşın kapsam dışında kalan gruplar bulunmaktadır. Diğer yandan sağlık harcamaları içinde kamunun payı giderek azalırken, özel harcamaların payı artmıştır. Cepten ve informal ödemeler sağlık hizmetine erişim açısından güçlükler yaratmaktadır. Bu durum özellikle Romanlar başta olmak üzere dezvantajlı gruplar için eşitsizliklere yol açmaktadır. Sağlık göstergeleri değerlendirildiğinde reformların beklenen sonucu vermediği söylenebilir. Reformların ilerletilmesinde Bulgaristan Sağlık Bakanlığı’nın yavaş ve tereddütlü tutumu eleştirilen noktalardandır. Diğer yandan karar alma sürecine vatandaşların ve sağlık çalışanlarının katılımının sağlanmadığı belirtilmektedir.

Abstract

Since 1989 there has been a reform process in Bulgarian Health System. From organization to service provision the implementations resemble the process that has been carried out in Turkey. The reforms included privatization of health care provision, decentralization, market based restructuring of the health system, changing the financial source for the health system from taxation to health insurance; and purchasing of health services from providers by the insurance fund based on contractual relationship. Provision of health services has been reformed and General Practitioners become the main actor in primary health care. Municipalities are allowed to provide in-patient care and hospital administrations changed to be autonomous rather than central. The main institution in financing of the health system is National Insurance Fund. Although it is a mandatory insurance body there are several groups not covered by the insurance fund. On the other hand while public expenditure on health decreases gradually, private expenditure increases. Out- of-pocket payments, as well as informal payments creates difficulties in access to health care. It is evident among disadvantaged populations especially Roma People which creates inequalities. Evaluation of the health indicators show that the reform process does not meet the expected outcomes. Bulgarian Ministry of Health is criticized for acting slow and hesitant in implementing the reform process. Besides health workers and citizens were not involved in decision making processes.