Yerel sanayi ve bugünün Türkiyesi'nde iş dünyası

Özet

Özet: Bu makale, Türkiye'de iş dünyasının son 30 yılda geçirdiği bir dizi ekonomik, siyasi ve kültürel dönüşüm sonucunda ortaya çıkan tabloyu ele alıyor. Devletin ekonomiye müdahale etme biçimlerindeki değişme, sermayenin mekânsal yeniden yapılanması ve Anadolu sermayesinin önem kazanışı, iş dünyası içinde siyasi İslâm'ın yükseli-şiyle birlikte ortaya çıkan ayrımlar, makalenin birbirleriyle ilişkileri içinde inceleyeceği konuları oluşturuyor. Bu bağlamda, devletin oynadığı rolün önemsizleşmediğini, ama hem uluslararası düzeyde gözlemlenen bazı eğilimleri hem de Türkiye'ye özgü tarihsel arka planı yansıtacak şekilde değiştiğini görebiliyoruz. Bugün yeni sermaye gruplarının gelişme sürecinin, Cumhuriyet dönemi girişimcilik tarihine damgasını vurmuş olan devlet eliyle işadamı yaratma olgusunu hatırlatan unsurlar barındırdığı gözlemlenebiliyor. Günümüz koşulları içinde, yerel düzeydeki ekonomik ve siyasi ilişkiler eskisine göre önem kazanmış ve devletle işadamları arasındaki ilişkinin yeni tezahürlerinin gözardı edilmemesi gereken bir boyutu haline gelmiş durumda. Bununla birlikte, Anadolu'daki sanayileşme ve gelişme eğiliminin ulusal ekonominin bütünü içindeki yerinin ve devletle işadamları arasındaki ilişkinin dinamikleri üzerindeki etkisinin fazla abartmadan değerlendirilmesi gerekiyor. Buna paralel olarak, "muhafazakâr Anadolu burjuvazisi" kavramının statik kullanımlarının ötesine geçildiğinde, iş dünyasının barındırdığı farklı çıkarlar ve farklı sınıf stratejileri tarafından biçimlendirilen karmaşık bir niteliği olduğu görülebiliyor.

Abstract

This article investigates the contemporary Turkish business environment shaped by the economic, political and cultural transformations of the past 30 years. The changes in the forms and mechanisms of state intervention in the economy, the spatial relocation of industry and the rise of Anatolian capital, the cleavages within the business community generated by the increasing salience of Islam in society and politics are some of the interrelated themes that will be pursued in the article. In this context, we draw attention to the continuing significance of state intervention, albeit in different forms and through new mechanisms. In fact, a new group of state-created businessmen can be said to emerge under the new circumstances in ways which are reminiscent of the earlier trends in the Republican business history. Today, economic and political relations at the local level have acquired a novel significance which cannot be overlooked in the analysis of state-business relations. It seems important, however, not to exaggerate the significance of these relations within the national economy and the dynamics of state-business relations. It also seems important to go beyond the sweeping generalisations about the "conservative Anatolian bourgeoisie" to see how different configurations of interest and class strategies characterize and shape the contemporary business community in its complexity.